Op de set van Schemer

In Schemer, de nieuwe speelfilm van Hanro Smitsman (bekend van Skin en de bekroonde korte film Raak), ontspoort een groep middelbare schoolvrienden zodanig dat zij een van de meisjes in hun groep besluiten om te brengen. Matthijs van de Sande Bakhuyzen (Caesar) Robert de Hoog (Mick), Melody Klaver (Frauk), Gaite Jansen (Jessie), Roos Netjes (Ilse), Gerson Oratmangoen (Rico) spelen de hoofdrollen. Film1 bezocht de set in Naarden-Bussum en sprak met de producent, de regisseur en drie van de hoofdpersonen.

De set van Schemer bevindt zich in een woonwijk met monumentale villa's. Caesars huis is een leegstaand pand, dat klaar staat voor de verkoop. Er staat een vrachtwagen met techniek, er is een bus voor locatiesupport, een cateringtruck en een paar door tenten overdekte picknicktafels en banken. Hier zitten een paar acteurs, die op het moment niet hoeven te spelen, en een van de producenten te ontspannen tussen de opnames door.

Ivo Noorlander is van productiemaatschappij Corrino. Hij vertelt hoe Schemer tot stand is gekomen: "Het is geïnspireerd op het verhaal van Maja Braderic, de Nijmeegse scholiere die in 2003 door vrienden om het leven werd gebracht. Schrijfster Anjet Daanje en Hanro Smitsman gingen hierdoor nadenken over groepsdruk, groepsverhoudingen en groepsidentiteit, waardoor een groep jongeren zo kan ontsporen. Vanaf het eerste begin, vijf jaar geleden, was Corrino bij de ontwikkeling van het project betrokken. Als producent zorg je vooraf onder andere voor de financiering en de casting. Bijna alle acteurs zijn via een castingbureau gevonden, behalve Robert de Hoog, met wie Hanro eerder samenwerkte aan Skin."

Toevallig zit Robert een bankje verderop. Hij won een Gouden Kalf voor zijn rol in Skin. Volkomen terecht, want door zijn gevoelige spel kreeg de kijker begrip voor onbegrijpelijke dingen. Over deze eerste samenwerking met Hanro Smitsman zegt hij: "Het was super. Skin was mijn allereerste ervaring met een speelfilm. Het was een grote stap voor mij. Ze waren al heel lang op zoek naar een hoofdpersoon. Toen werd er een oproep geplaatst op internet, ik reageerde en twee weken later had ik de rol."


Robert vertelt over zijn personage in Schemer: "Mick is de beste vriend van Caesar. Hij is een onzekere en kwetsbare jongen uit een laag milieu en niet zo goed opgevoed. Hij kijkt heel erg op tegen Caesar. Het is een koelbloedige gast. Ik probeer altijd als ik een rol speel te bereiken dat je mij ziet, maar dat ik dénk als Mick. Ik wil raken, choqueren, dat mensen reageren. Ik wil dat het echt is." Zonder twijfel gaat hem dat ook nu weer lukken. Robert kan zich goed inleven in de menselijke motieven achter het verhaal. "Schemer gaat over het groepsproces, de zondebokmechaniek, maar het gaat ook over liefde. Je wilt aardig gevonden worden, je zoekt altijd naar liefde en erkenning."

Het meisje dat vermoord wordt, is Jessie. Deze rol wordt vertolkt door de beeldschone Gaite Jansen. Gaite zit nog op de middelbare school, is bezig met haar eindexamenjaar en wil daarna heel graag naar de toneelschool. Ze vertelt over Jessie: "Het was supergaaf om haar te spelen. Bij haar vrienden kan ze heel bitchy zijn, maar als ze alleen is, komen haar pijn en verdriet meer naar boven. Voor mij is het interessant om sympathie te kweken voor degene die vermoord wordt, omdat ze niet alléén bitchy en gemeen is. De uitdaging is voor mij om ertussen te zitten."

Naast Gaite zit Roos Netjes, die de rol van Ilse speelt. Ilse is de vriendin van Caesar en de beste vriendin van Jessie. "Ilse is heel onzeker. Ze wil heel graag voor Jessie opkomen, maar ze is zó verliefd op Caesar, dat ze in tweestrijd is met zichzelf." Kan ze zich voorstellen dat mensen onder groepsdruk zo ver zouden gaan? "Voordat ik meewerkte aan deze film had ik denk ik 'Nee' gezegd, maar nu begrijp ik het wel." Gaite is het met haar eens.

Op zoek gaan naar het verhaal achter het onbegrijpelijke is een van de terugkerende thema's in Hanro Smitsmans werk. Dat deed hij in Skin, door een skinhead met een hakenkruistattoo te laten zien als een gewone jongen. Op een bepaalde manier doet hij dat hier weer. "Het gegeven dat er iemand vermoord wordt binnen een groep is intrigerend," zegt hij. "Als kunstenaar moet je niet stoppen bij het woord 'zinloos' geweld, maar verder kijken, eráchter zoeken. Het meisje dat vermoord is, is ziekelijk verliefd. De samenstelling van de groep zorgt voor een explosieve situatie en zorgt ervoor dat de groep ontspoort, zonder dat de buitenwereld het ziet. Ik wil dat je je als kijker, als voyeur, bijna betrapt voelt. De moord gebeurt ook onder ons en niemand heeft iets kúnnen doen."

In zijn films verdiept Smitsman zich telkens weer in geweld: "Soms weet ik nog steeds niet waarom ik dit doe, maar ik blijf me afvragen waar we nu zijn en hoe we daar toch zijn beland? Ik wil dat begrijpen, hoe wij ons verhouden tot het geweld dat ons overkomen is. Ik denk dat de waarheid altijd tussen mensen zit. Het is 't moeilijkst je te verplaatsen in een ander. Maar ik denk dat je je in een ander moet kunnen verplaatsen om ook jezelf te kunnen begrijpen. Ik heb geen moord gepleegd, maar het had met mij ook anders af kunnen lopen."

Diep en woelig zijn de wateren. Met Hanro Smitsman gaan we het schemergebied van de menselijke geest in.
Het gebeurt waar we allemaal bij staan. Begrijp jij het?