Producent Søren Stærmose over de 'Millennium'-trilogie

Op het moment dat de Deense filmproducent Søren Stærmose de Millennium-trilogie las, had hij al het gevoel dat hij geweldig materiaal in handen had. Het was vooral de aanwezigheid van de Lisbeth Salander, als de centrale hoofdpersoon die hem intrigeerde: "Ze was heel anders dan de vrouwen die traditiegetrouw in misdaadverhalen voorkomen," legt Stærmose uit aan Film1. "Stieg Larsson maakte haar van een complete outsider tot heldin."

Stærmose verwierf in 2005 de rechten om de boeken van de overleden schrijver naar het grote doek te mogen vertalen. Yellow Bird, het productiebedrijf waarvan de Deen mede-eigenaar is, had al vaker met het criminele bijltje gehakt, zoals de productie van de razend populaire 'Wallander'-reeks. "In die serie draaide het allemaal nog om een politierechercheur. Bij Millennium lijken Mikael Blomkwist en Lisbeth Salander haast twee facetten van Larssons eigen persoonlijkheid." Larsson, die in 2004 nog voor de publicatie van zijn trilogie overleed, was echter veel bekender als politiek activist dan als journalist. "Wel was hij een geweldige researcher, waardoor zijn boeken vol met details en levensechte personages zitten," verklaart Stærmose.

De producent heeft niet meer de kans gehad om Larsson in levenden lijve te ontmoeten. Toch had de schrijver zijn zaakjes goed op orde. Nog voordat het laatste deel uit zijn tekstverwerker was gerold had Larsson namelijk al de rechten verkocht aan een uitgever. "Daar hoorde ook de mogelijkheid bij om de boeken te bewerken voor film of televisie", legt Stærmose uit. "We hadden geen restricties, maar voelden na Larssons dood wel een morele plicht om niet aan de haal te gaan met zijn werk." De filmmakers ontkwamen er haast niet aan om de boeken door de revisiemachine te halen. "We hebben, in overleg met de uitgever, met name de onderlinge connecties van de rijke familie uit de eerste film flink door elkaar gegooid, omdat we dachten dat we daarmee sterkere emoties konden oproepen."


Psychologische portretten
De kwaliteit van de Scandinavische misdaadfilms en -series weet Stærmose goed te verklaren. "In de jaren '70 hebben de Scandinavische misdaadromans een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Schrijvers wisten nauwgezet psychologische portretten te maken van zowel daders als slachtoffers. Het werd langzaam maar zeker steeds meer beschouwd als literatuur waarbij je te maken had met complexe personages die wel met hun voeten in de realiteit stonden." Dit vertaalde zich ook naar het scherm. In tegenstelling tot veel Amerikaanse series en films ging het daarbij veel minder om de misdaad zelf en stonden de mensen die er in welke vorm dan ook mee te maken kregen centraal.

De belangrijkste taak die de producent zichzelf had gesteld was de juiste actrice zien te vinden voor de hoofdrol van Lisbeth Salander. Stærmose: "Ik was helemaal gefocust op dat personage, ze moest perfect zijn." De producent had al eens eerder met actrice Noomi Rapace gewerkt. "In die film, 'Capricciosa', speelde ze echter een compleet andere rol. Ze was steengoed, maar voor de rol van Lisbeth dacht ik niet meteen aan haar." Dat veranderde toen Stærmose Rapace bezig zag op het toneel. "Toen werd ik nog enthousiaster over haar en stond ze direct boven aan mijn lijstje voor de hoofdrol in Millennium. Ik moest alleen nog de regisseur van de eerste film, Niels Arden Oplev zien te overtuigen. Als Deen kende hij weinig goede Zweedse acteurs en actrices. Niels had natuurlijk niet het toneelstuk gezien waarin Rapace schitterde." Toen er beelden voorhanden kwamen van een film die Rapace aan het afronden was, werd de knoop definitief doorgehakt.

Alles door elkaar
Voor de tweede en derde film in de 'Millennium'-trilogie moesten Stærmose en zijn team op zoek naar een andere regisseur. "Niels Arden Oplev heeft een gezin en kon onmogelijk zo lang van huis blijven. Hij is een perfectionist die tot in de montagekamer betrokken wil blijven bij zijn werk." Uiteindelijk viel de keuze op de Zweedse regisseur Daniel Alfredson. De laatste twee delen werden direct achter elkaar geschoten. "Op een gegeven moment liep alles door elkaar", vertelt Stærmose. "We hadden net een ruwe versie van de eerste film af en moesten alweer door met de opnames voor deel twee en drie. Toen we daar goed en wel twee weken mee bezig waren, begonnen we al met de ruwe montage."


Uiteindelijk is het de bedoeling dat de drie delen naast een bioscoopversie ook nog als miniserie op televisie zullen verschijnen. Stærmose legt uit dat het hier gaat om zes delen van negentig minuten. "We krijgen daarbij de ruimte om veel verhaallijnen beter uit te werken, vooral de vrouwenrollen." Daarnaast zijn ze zich aan de andere kant van de oceaan inmiddels ook bewust van de impact van Larssons werk. Sony Pictures heeft de rechten voor een Engelstalige versie gekocht. "Daar blijf ik zelf nauw bij betrokken," waarschuwt Stærmose. "Het wordt niet domweg een remake van de Zweedse films. Een Amerikaanse schrijver gaat zijn of haar visie op de boeken van Larsson naar voren brengen."