Wordt Egypte het nieuwe Bollywood?

In diverse Nederlandse bioscopen worden al enkele jaren met veel succes Turkse producties en Bollywoodfilms vertoond. Dit zette de half Nederlandse, half Egyptische Noesa den Hartog aan het denken. "Ik zag in het Pathé programma wat ze vertoonden en bedacht me dat er dan ook plek voor Arabische films moest zijn." Nadat bleek dat de afdeling programmering van de grote bioscoopketen interesse had, is Den Hartog aan de slag gegaan om Arabische films naar Nederland te halen. Vorig jaar wist Den Hartog op eigen houtje de komedies Ramadan Mabrouk en Bobbos in Nederlandse bioscopen uit te brengen. Voor haar derde filmtitel, Escaping Tel Aviv, is ze gaan samenwerken met distributeur Wild Bunch.

Escaping Tel Aviv deed in thuisland Egypte de kassa's goed rinkelen. De film vertelt het verhaal van de Egyptische moslima Salwa, wier leven van de ene op de andere dag in een hel verandert wanneer blijkt dat haar echtgenoot voor de Israëlische geheime dienst werkt. Haar huwelijk is op een leugen gebaseerd en ze is nietsvermoedend met een Joodse man getrouwd, iets wat binnen haar geloof een zonde is. Bovendien weet deze Ezzat haar en de kinderen te ontvoeren, waardoor Salwa terecht komt in Tel Aviv en geen kant op kan. Egyptisch geheim agent Moustaffa zet vervolgens alles op alles om Salwa te redden en tegelijkertijd Ezzat ten val te brengen.

De spionagethriller zet de Egyptische en Israëlische geheime dienst lijnrecht tegenover elkaar, waarbij die laatste niet in een positief daglicht wordt gesteld. De strijd tussen Israël en het Palestijnse volk is een gevoelig onderwerp in Egypte en de politieke standpunten zijn in Escaping Tel Aviv niet over het hoofd te zien. Den Hartog benadrukt dat het in de film om politiek gaat en niet om religie. "Zowel de regisseur als hoofdrolspeelster Mona Zaki hebben gezegd dat zij een groot verschil zien tussen het Jodendom en Israël. Het gaat niet om geloofskwesties, maar om politieke aspecten."

Egyptische filmindustrie
De Egyptische filmster en Unicef ambassadeur Khaled Abol Naga was namens de regisseur en cast aanwezig bij de Nederlandse première van Escaping Tel Aviv. "Ik heb zelf niets met deze film te maken, maar het zijn allemaal mijn vrienden." En dus vertelt hij met veel plezier over de ins en outs van de Egyptische filmindustrie. "In het begin van de filmgeschiedenis werden in Egypte veel films voor Europa geproduceerd. In Alexandrië woonden veel Europeanen die in de kunstwereld actief waren en zodoende kwam de filmindustrie in Egypte al heel vroeg op gang. De gouden jaren voor de Egyptische cinema reikten van de veertiger jaren tot in de jaren zestig."

"De geschiedenis van het land beïnvloedde natuurlijk ook de filmgeschiedenis. In de tijd dat Nasser aan de macht was (van 1954 tot 1970, red.) werd alles genationaliseerd. In het begin ging dat goed, omdat de staat veel geld in film investeerde. Maar zoals gewoonlijk was dit systeem geen lang leven beschoren. Net als in andere landen waar alles eigendom van de staat was, zag je ook hier dat het uiteindelijk toch faalde. Gelukkig betekende dit niet het einde van de filmindustrie, al was het even kantje boord. Mensen uit de privé-sector pakten de draad weer op en vanaf de jaren tachtig kwam er weer een opleving."

Toekomstmuziek
"Het is dus een filmindustrie met een hele geschiedenis, die net als het land veel heeft meegemaakt en er godzijdank goed uit is gekomen. Maar de Egyptische filmwereld heeft het in zich om nog veel groter te groeien. We hebben een enorme afzetmarkt, want in alle landen in het Midden-Oosten wordt Arabisch gesproken en allemaal verstaan ze het Egyptische dialect. Als je in een Arabisch land een film ziet dan is die vrijwel altijd Egyptisch." Maar Hollywood rukt op en begint een steeds grotere concurrent te worden. Ook bij pogingen om films buiten de Arabische grenzen levert dat problemen op. "Het is moeilijk om distributeurs te vinden, omdat we tegen de monopolie uit Hollywood moeten opboksen. Maar er zijn veranderingen gaande. Er zijn verschillende instanties in Europa die andere films de ruimte geven en de markt open stellen. Noesa is één van die mensen die daarvoor vecht."


De vijfentwintigjarige Den Hartog zet zich volledig in om nog veel meer Arabische films in onze bioscopen te krijgen. Bij de selectie kijkt ze in eerste instantie of een film in ons land zou kunnen aanslaan. "Als het te lokaal is, werkt het niet. Zoals andersom iets oer-Hollands als André van Duin daar ook niet zou werken. Dus ik zoek naar films waar het Nederlandse publiek zich ook in kan vinden. De primaire doelgroep is toch wel het Arabische publiek, maar ik wil heel graag meer mensen bereiken. Het heeft misschien even tijd nodig, maar ik weet zeker dat het gaat lukken." Ook Abol Naga ziet de toekomst zonnig tegemoet. "Egyptische cinema heeft heel veel potentie en we hebben het in ons om weer even groot te worden als in die gouden jaren. Egypte zou met gemak de Bollywood van de Arabisch sprekende wereld kunnen worden."