Regisseur Asghar Farhadi over de Oscarwinnaar A Separation

"Ik ben helemaal niet bezig met de vraag of mijn publiek Iraans, Westers of oosters is"
door Arjan Welles

Met zijn vijfde film A Separation sleepte de Iranese filmmaker Asghar Farhadi de Gouden Beer in de wacht op het Filmfestival van Berlijn en won hij de Oscar voor Beste Buitenlandse Film. Zijn gezinsdrama vertelt het complexe en emotionele verhaal van het echtpaar Nader en Simin. Simin wil een beter toekomst voor haar dochter Termin (gespeeld door Farhadi's eigen dochter) en met het hele gezin emigreren, maar Nader wil in Iran blijven voor zijn demente vader. Simin vertrekt naar haar moeder en Nader huurt de streng religieuze Razieh in om voor zijn zieke vader te kunnen zorgen. Farhadi, die tegenwoordig in Berlijn woont, was met zijn dochter in onze hoofdstad en Film1 ging met de regisseur in gesprek. Nu eens niet over de politieke en religieuze situatie van zijn thuisland, maar over het hart van zijn film.

Regisseur Asghar Farhadi

Hoe is A Separation ontstaan?
Het is lastig om precies aan te wijzen waar het beginpunt lag. Meestal begin ik met een beeld dat opeens in mijn hoofd ontstaat en daar blijft ronddwalen. In dit geval het beeld van een man die zijn vader wast. De vader heeft Alzheimer. Ik begon met bij dat beeld af te vragen wie die man is en waarom hij zijn vader wast. Ik ben om dit beeld een verhaal gaan optuigen.

Dus het is een heel visueel beeld en niet een gedachte of een idee waarmee het allemaal begonnen is?
Ik focus me van te voren nooit op een bepaald idee of thema. Ik heb mijn uitgangspunt en daarin passen een heleboel thema's. Ik wilde me richten op het verhaal en daarna alles met elkaar verbinden. Het begint dus met de context.

Hoe bent u van dat beeld van vader en zoon uitgekomen bij de vrouwen die zo'n belangrijk onderdeel zijn van uw film?
Ik ben me vragen gaan stellen. Is die man alleen en waar is zijn vrouw? De vrouw is niet thuis dus wellicht leven ze gescheiden. Waarom zijn ze gescheiden? De ene vraag leidde tot de andere. Zo zijn de personages in mijn film geboren. Dit is eigenlijk het enige wat ik erover kan zeggen. Als ik eenmaal bezig ben met het verhaal en de personages word ik daar zo ingezogen dat ik niet meer precies kan uitleggen hoe het allemaal ontstaan is. Ik kan er alleen maar naar gissen.


Dit proces heeft in ieder geval tot een opvallende samenhang en eenheid geleid.
Ik heb mijn aanvankelijke beeld steeds meer uitgebreid. Dit is een proces dat in mijn onderbewuste plaatsvindt. Je ziet het verhaal dan in een groter perspectief. Als je het vertrekpunt en het eindpunt weet dan volgt pas het verbinden van deze twee. Dat is een heel bewust, haast wiskundig proces. De puzzelstukjes moeten in elkaar vallen.

Wat heeft dit over uzelf geleerd? Steunt het ook op persoonlijke ervaringen?
Deels wel. Het is een combinatie van persoonlijke ervaringen, persoonlijke emoties en pure fantasie. Elk mens ontwikkelt van kinds af aan een emotionele database. Hierin bewaar je al je indrukken en emoties. Wat een kunstenaar doet als deze kaartenbak vol is hieruit een werk maken. Zo kun je de database leegmaken en deze weer vullen met nieuwe ervaringen. Ik heb in A Separation dus zeker gebeurtenissen en emoties uit mijn eigen kindertijd verwerkt, vooral bij het vormgeven van de personages. Zelfs wanneer je je eigen ervaringen gebruikt in een kunstwerk komt je fantasie nog om de hoek kijken. Je overdrijft of je verzacht. Het is een complex geheel van fantasie en werkelijkheid.

lees verder...