Regisseur Asghar Farhadi over de Oscarwinnaar A Separation (2)

Film1 in gesprek met regisseur Asghar Farhadi over het gezinsdrama A Separation.

U staat er om bekend dat u veel tijd met uw acteurs doorbrengt. Leila Hatami, die de rol van Simin speelt, is verreweg het meest ervaren. Kunt u wat meer vertellen over het repetitieproces?
Ik gebruik vaak professionele acteurs. Soms kies ik spelers die nog maar weinig ervaring hebben. Ik vind het werken met acteurs en het vinden van hun personages heel belangrijk bij het maken van een film. Ik probeer niet zozeer professionals te vinden, maar juist de meest intelligente acteurs aan te trekken. Ik probeer tijdens het schrijven me het personage voor te stellen en hem of haar een naam te geven. Maar daar houdt het niet mee op. Ik geef niet een rol aan een acteur en daar heeft hij het dan maar mee te doen. Ik probeer met de acteur vanuit het niets het personage weer op te bouwen. Ik leg niet direct uit wat de rol en het personage inhouden. Zelfs de naam kan veranderen. De acteur moet zich onder de juiste omstandigheden kunnen vereenzelvigen met zijn personage. Zo is één van de belangrijkste kenmerken van Razieh (de verpleegster) dat ze streng gelovig is. Ik heb aan de actrice uitgelegd dat ze niet een heel godsdienstig personage moest neerzetten. Ik heb haar uitgelegd hoe belangrijk en goed religie kan zijn en zo raakte de actrice hierin geïnteresseerd. Ze begon zelfs te bidden, ook al was ze zoals veel mensen van haar generatie zelf niet gelovig.

U ziet het dus als een groepsproject met ruimte voor eigen inbreng?
Wel voor dat we beginnen met opnemen. Er is ruimte voor ideeën en improvisatie. Op de dag dat we beginnen met opnemen moet alles in kannen en kruiken zijn. Net als een orkest dat een uitvoering geeft moet alles dan goed zijn. Als je dan gaat afwijken loop je de kans dat het verhaal niet meer loopt.

U heeft zelfs uw eigen dochter gecast in de rol van Termeh, de dochter van het gescheiden stel.
Ik bracht haar vroeger dagelijks naar school. In de auto hadden we hele conversaties. Ik had altijd al het vermoeden dat ik deze vader-dochterrelatie een keer in één van mijn films kon gebruiken. Mijn dochter had al eens eerder in films gespeeld, Ik vond haar geknipt voor de rol.

De thema's die in A Separation voorbij komen zijn opvallend universeel.
Ik was er niet op uit om iets heel universeels te schrijven. Ik ben helemaal niet bezig met de vraag of mijn publiek Iraans, Westers of oosters is. Het eerste publiek waar ik aan denk ben ik zelf. Toen het script klaar was realiseerde ik me wel dat de problemen die mensen ervaren overal het zelfde zijn. De verschillen in taal en cultuur worden voornamelijk door politici aangestipt. De problemen van een familie zijn overal hetzelfde.

Het is wel een eye opener. Bij Iran denken wij Westerlingen toch snel aan de religieuze de politieke situatie.
Dat klopt ook wel voor een deel. Sommige elementen zijn heel lokaal en niet voor iedereen te bevatten. Toch heb ik wel geprobeerd om het voor een buitenlands publiek inzichtelijk te maken, zodat ze zich verbonden voelen met het verhaal. Bijvoorbeeld het feit dat Razieh haar man eigenlijk om toestemming moest vragen om de oude man te mogen verzorgen. Dit is voor een buitenstaander moeilijk te begrijpen, maar ik heb geprobeerd om de kijker toch mee te laten gaan met haar situatie.

Er zijn onnoemelijk veel tegenstellingen tussen Razieh en Nader aan te wijzen. Heeft u deze er bewust ingestopt?
Ook al zijn ze heel verschillend wat betreft sociale klasse en rijkdom, uiteindelijk blijkt dat ze heel veel gemeen hebben. Ze willen allebei hun gezin beschermen en deze stabiliteit bieden. Raziehs man en Naders vrouw Simin proberen eigenlijk hetzelfde te doen. Zij denken weer dat de ander wil voorkomen dat hun eigen familie gered wordt. Het gaat voor mij over overleven. Ze willen hun eigen familie bij elkaar houden.

Is het daarom ook zo lastig om partij te kiezen?
In geen van mijn vorige films heb ik de camera ingezet om een persoon als goed of slecht aan te merken. Zo wijs ik ook nooit een dader of slachtoffer aan. Je kunt mensen niet zo indelen. Iedereen is een combinatie van goed en slecht, van schuld en onschuld. Vroeger kon je dit misschien langs een meetlat leggen en zo je oordeel bepalen. In deze complexe wereld werkt het niet meer zo zwart-wit. We kunnen ons oordeel niet meer zo makkelijk vellen. Dit komt in mijn gehele werk terug.

Hoe kijkt de Iranese maatschappij aan tegen de scheiding die Nader en Simin willen en hun wens om een beter leven elders op te bouwen?
Iran bestaat uit meer dan 17 miljoen mensen. Hun situatie is wel kernmerkend voor de middle class gezinnen in de grote steden. Daar is de wens tot emigratie het grootst om zo de toekomst van de kinderen veilig te stellen. Ik vind emigratie niet per se een slechte zaak. Het is een goed middel om met andere culturen en mensen in aanraking te komen. Het wordt een ander verhaal als het je enige optie is. Mensen die gedwongen moeten emigreren verliezen meer dan ze winnen.


A Separation is vanaf 24 juni te zien op Film1

...vorige pagina