Scenarist Anders Thomas Jensen over Love Is All You Need

door Kita van Slooten

De samenwerking tussen de Deense regisseur Susanne Bier en scenarioschrijver Anders Thomas Jensen is een zeer succesvolle. Vorig jaar won hun drama In a Better World de Oscar voor Beste Buitenlandse Film, nadat ze in 2007 al eens genomineerd waren voor After the Wedding. Ook met Brothers (2004) maakte het tweetal veel indruk. Er werd zelfs een Amerikaanse remake gemaakt van dit indringende familiedrama. Bij hun nieuwste film gooit het duo het over een hele andere boeg. Het romantische Love Is All You Need, dat nu in de bioscoop draait, is een stuk lichtvoetiger dan hun eerdere werk. Tijdens het filmfestival van Venetië was Jensen aanwezig om over de film te praten en te vertellen hoe eigenwijs zijn creatieve partner is.

"In After the Wedding zit een scène waar Rolf Lassgård na de bruiloft instort en begint te huilen. Toen ik met Susanne het verhaal doornam, vond ik dat er veel te dik bovenop liggen. Ik wilde die scène dan ook niet schrijven. Uiteraard heeft ze door te improviseren op de set de scène natuurlijk gewoon wél gedraaid. En tijdens de Oscaruitreikingen kreeg ik van andere mensen te horen dat dat de beste scène uit de film was." Jensen wil maar even zeggen dat Susanne Bier uiteindelijk toch gewoon doet wat ze zelf wil. Iets wat hij fantastisch vindt. "Zolang het de film maar ten goede komt."


Het tweetal werkte voor het eerst samen aan Open Hearts (2002), een minimalistisch drama dat zich hield aan de regels van het door Lars von Trier en Thomas Vinterberg opgestelde Dogma 95. Tien jaar en een aantal grote successen later verschijnt nu Love Is All You Need. Dit humoristische en romantische drama gaat over de positief ingestelde Deense kapster Ida, die tijdens haar gevecht tegen borstkanker ontdekt dat haar echtgenoot vreemdgaat. Ze laat zich niet uit het veld slaan en reist af naar Italië voor de bruiloft van haar dochter. Daar ontmoet ze de norse Amerikaanse weduwnaar Philip, een rol die gespeeld wordt door Pierce Brosnan, maar die niet speciaal voor hem geschreven is.

"Als ik voor Susanne een scenario schrijf heb ik van tevoren nog niet bepaalde acteurs in gedachten. Soms is er wel iemand waar je aan denkt, maar het is uiteindelijk Susanne die de casting doet. Ze vraagt wel om mijn advies, maar als puntje bij paaltje komt luistert ze toch niet naar me." Als de acteurs eenmaal gekozen zijn, wordt er nog flink gesleuteld aan de tekst. "Als de cast compleet is, lezen we met z'n allen het script door, waarna ik naar huis ga om het een en ander aan te passen. De acteurs komen namelijk weer met hun eigen, interessante ideeën en die verwerk ik dan. Dat doen we een aantal keer en zo verandert er dan nog best veel."



Er worden ook lappen tekst geschrapt. "Dan zie en hoor je een acteur, en bedenk je je dat zo ongeveer elke derde regel wel weg kan. Ze kunnen veel meer dan je verwacht. Daar verbaas ik me elke keer weer over: Dat ze zo ontzettend veel duidelijk kunnen maken, zonder iets te zeggen." Als alle voorbereidingen achter de rug zijn en het daadwerkelijke filmen begint, zit voor Jensen zijn taak er meestal op. "Als er op exotische locaties gedraaid wordt, wil ik nog wel eens een kijkje gaan nemen. Zo ben ik voor deze film een week naar Italië gegaan en heb ik nog het een en ander herschreven op de set, maar dat zijn dan geen radicale veranderingen meer. Over het algemeen ben ik tijdens de draaidagen niet op de set."

Het filmen laat Jensen, die als regisseur in 1999 een Oscar won met zijn korte film Valgaften en wiens zwartgallige komedie Adam's Apples uit 2005 ook hoge ogen gooide, dus aan Bier over. "Tijdens het draaien van Brothers bezocht ik de set en deed iedereen heel vreemd alsof ze wat voor me wilden verbergen. Toen bleek dat Susanne - zonder het mij te vertellen - een scène had toegevoegd en die waren ze op dat moment aan het filmen." Hij grinnikt weer als hij eraan terugdenkt. Het is de film als eindproduct die zowel bij hem als bij Bier voorop staat. Jensen ziet zijn scenario's dan ook niet als heilige stukjes kunst. "Een script is een gereedschap waarmee de film gemaakt kan worden. Het is in een work-in-progress. Veel scenarioschrijvers vergissen zich daarin. Maar voor mij is het scenario slechts een blauwdruk van de film, het is geen op zichzelf staand kunstwerk."

Love Is All You Need is heel wat luchtiger dan eerdere scenario's die Jensen op papier heeft gezet. Dat was voor hem soms ook wel even wennen. "Op een bepaalde manier was dit moeilijker om te schrijven, omdat het zo'n mix is van drama en komedie. Je zit continu op het randje van de slechte smaak, en het is lastig om tussen al die verschillende soorten emoties een goede balans te vinden. Je doet er een laagje suiker omheen, zodat mensen het makkelijker kunnen verteren. Maar teveel suiker is niet goed, want dan komen mensen kotsend de bioscoop uit. Wat dat betreft is een eenduidig drama eenvoudiger. Dit was dus een uitdaging. Maar Susanne is heel goed in mij af en toe een duwtje geven, wanneer ik het allemaal veel te zoetsappig vind worden. Ik zou zelf veel eerder op de rem trappen en mijn toevlucht nemen tot sarcasme. Susanne staat er dan op dat we het gewoon uitproberen en wel zien of het werkt. Dat pakt vaak heel goed uit."

De toon mag dan wel een stuk komischer zijn, nog steeds ligt de focus op drama's in familiesferen. Een thema dat in het werk van de Deen veelvuldig terugkeert. "Er is nu eenmaal ook veel drama te vinden binnen families. In mijn leven is het in ieder geval zo dat daar de goede verhalen te vinden zijn. Ik weet niet hoe dat in andere families werkt, maar bij mij zijn dat de mensen waar je wel eens onbeschoft tegen bent. En de mensen waarvan je toestaat dat ze soms heel naar terug kunnen doen. Vrienden zou je veel eerder de deur wijzen, maar met je familie zit je opgescheept. Dus daar zit veel meer rek in. De gevoelens en interactie tussen familieleden leveren dramatisch heel veel op."

Inmiddels heeft Jensen het wel afgeleerd om zijn werk teveel mee naar huis te nemen. "Toen ik jonger was, probeerde ik weleens teksten uit mijn scenario, uit in het dagelijks leven. Gewoon om te kijken hoe mensen reageren als je bepaalde dingen zegt. Grappen kun je wel uittesten, maar met andere dingen was het soms best gemeen. Dus dat doe ik maar niet meer."

Love Is All You Need draait nu in de bioscoop.