Julia Ragnarsson en Rolf Börjlind over Springvloed



Het Zweedse schrijversechtpaar Rolf en Cilla Börjlind oogst al jaren succes met scenario's voor populaire tv-series als Beck en Arne Dahl. Het splinternieuwe Springvloed baseerden zij op hun gelijknamige debuutroman waarin een agente in opleiding de onopgeloste moordzaak onderzoekt van een onbekende vrouw die op macabere wijze werd verdronken aan het strand. Hierbij roept zij de hulp in van de rechercheur die zich destijds stukbeet op deze zaak en nu een zwervend bestaan door Stockholm leidt. Film1 sprak met hoofdrolspeelster Julia Ragnarsson en schrijver Rolf Börjlind.

Scandinavische misdaadseries staan tegenwoordig bekend om hun sterke vrouwelijke hoofdpersonages. In hoeverre past Olivia Rönning in die trend?
Julia Ragnarsson:
Saga Norén uit The Bridge lijdt aan het syndroom van Asperger en houdt er nogal rare omgangsvormen op na. Lisbeth Salander uit de Millennium-reeks is een beschadigd personage met veel trauma's uit haar verleden. Olivia Rönning is eigenlijk maar een gewoon meisje. Niet verslaafd aan drank of drugs of iets dergelijks. Ik moest er dan ook zo eenvoudig mogelijk uitzien - korter haar, weinig make-up - een normale, maar wel wat naïeve jonge vrouw, die tegelijkertijd toch de doortastende heldin in een tv-serie zou kunnen zijn.

Rolf Börjlind: Eigenlijk kwamen we op dat idee toen een jonge vriendin van ons afstudeerde aan de politie-academie: hoe zou het zijn om een normaal iemand zoals zij als hoofdfiguur in een misdaadroman te gebruiken? Het was voor ons een uitdaging om vanuit zo'n karakter te schrijven. Iemand zonder jeugdtrauma, zonder lichamelijke afwijking, zonder mentale stoornis. Daarnaast moest Springvloed zich niet afspelen binnen een politiebureau - daar hadden Cilla en ik na 26 afleveringen van de politieserie Beck wel genoeg van. We wilden iets anders met het boek en dat begon bij het creëren van de hoofdpersonages. Olivia is zeker geen nieuwe Saga of Lisbeth, dus Julia kon zich ook niet verschuilen achter een psychische aandoening of een houten been...


Schrijversechtpaar Cilla en Rolf Börjlind

Was dat lastig voor jou om te spelen, Julia?
Julia:
Op sommige momenten wel, omdat je bang bent dat je personage saai wordt als je geen rare tics kunt gebruiken. Daarbij ben ik van nature nogal extravert. Als ik iets vertel maak ik vaak wilde gebaren en trek ik rare gezichten - dat moest ik in deze rol allemaal weglaten. Ik richtte me eigenlijk puur op datgene waar Olivia zich op richt: "Ik wil weten waar dit over gaat en als jij me geen antwoord geeft, rot dan maar op, dan zoek ik het zelf wel uit."

En dan heb je nog oud-rechercheur Tom Stilton, die als dakloze door Stockholm zwerft...
Rolf:
Dat vonden wij een interessante tegenstelling als uitgangspunt: tegenover die mooie jonge vrouw zetten we een tweede personage dat zo diep in de goot is beland als iemand maar kan zitten. Twee figuren die zo ver mogelijk van elkaar beginnen en uiteindelijk samenkomen in het verhaal. Daarbij hebben we Springvloed bewust geconstrueerd met zoveel mogelijk geheimen - ook in de bijfiguren van ex-informant Minken en commissaris Mette Olsäter. We wisten namelijk vanaf het begin dat we minstens drie boeken over hen zouden schrijven, dus hielden we er rekening mee dat we gaandeweg nog genoeg over ze konden onthullen. Tot nu toe - we hebben net het vierde boek geschreven - vinden we het nog steeds prettig met ze om te gaan. En dat wil je overbrengen op het publiek, dat het leuk is om tijd met hen door te brengen.

Trailer van Springvloed

Er bestaan dus al meer boeken over Olivia Rönning en Tom Stilton.
Had dat gevolgen voor deze eerste tv-serie?
Rolf:
Jazeker. Het is nu vijf jaar geleden dat we Springvloed schreven en inmiddels hebben wij zelf onze personages heel wat beter leren kennen. Dat is een ontwikkeling die je meemaakt. Dus toen we begonnen aan het script voor de serie wisten we veel meer van hen dan toen we het boek schreven. Gelukkig hadden wij als scenaristen de vrijheid om zelf dingen aan te passen en ik zie deze serie als een up-to-date versie van ons eerste boek. Zelfs tijdens de opnames hebben we nog dingen herschreven, want op de set komt iedereen met nieuwe en interessante ideeën.

Moesten jullie bij de tv-bewerking nog bepaalde elementen weglaten?
Rolf:
Integendeel! Het was geweldig om tien episodes van drie kwartier te hebben, zodat we ook echt het hele verhaal konden vertellen. Cilla en ik hebben heel veel boekbewerkingen voor televisie gedaan - de eerste reeks Arne Dahl-films, een aflevering van Wallander - waarbij je maar anderhalf uur de tijd hebt. En dan moet je veel materiaal, goed materiaal, wegsnijden. Uit Springvloed hoefden we niets weg te laten, we hebben eerder nog dingen toegevoegd.


Julia Ragnarsson en Kjell Bergqvist in Springvloed

Springvloed geeft de zwervers in Stockholm een gezicht, een verleden, een identiteit. Was dat sociale aspect belangrijk voor jullie als schrijvers?
Rolf:
Ik zou het zelfs onze belangrijkste drijfveer noemen. Eigenlijk werken wij in de traditie van Sjöwall & Wahlöö, de schrijvers van de Martin Beck-boeken, die zeer sociaal geëngageerd waren. Voor ons is de enige reden van het schrijven, dat je het op een weliswaar onderhoudende manier toch over maatschappelijke misstanden kunt hebben. We beginnen in feite met een sociaal probleem in Zweden waar we ons druk over maken en bedenken dan een vorm om zoveel mogelijk mensen daarmee te bereiken.

Trok dat ook jou aan in het script, Julia?
Julia:
Eigenlijk intrigeerde mij dat nog het meest: die wereld van de daklozen van Stockholm. Ik kom ze dagelijks tegen op straat, maar in een Zweedse tv-serie heb ik ze nooit eerder zo gezien. Terwijl het zo'n grote gemeenschap is in het centrum van Stockholm. In Springvloed worden ze op een interessante manier neergezet. Niet zoals de stereotiepe dronkaard die brallend over straat loopt en rare dingen roept, die uiteindelijk dan nog iets te betekenen hebben in het verhaal. Zoiets als "kijk naar het gele papier!", je weet wel. Hier krijgen de daklozen echt betekenis en zijn ze zo prachtig geschreven. Dat maakt ze aandoenlijk.



Springvloed draait om een lugubere moord en kent ook heel wat gewelddadige momenten. Worden jullie nooit bang van je eigen ideeën?
Rolf:
Niet bang, want op een zieke manier werkt zo'n idee inspirerend. Waar wij bang van worden is dat zulke ideeën andere mensen op verkeerde gedachten brengen. Twee of drie van de achtergrondverhalen die we ooit verzonnen hebben, zijn daarna in het echt gebeurd. Om die reden hebben we ook wel eens besloten om een bepaald idee juist niet te gebruiken. Zoals een schietpartij op een school. Dat heeft al eens in Finland plaatsgevonden, maar vroeger of later gaat dat helaas ook in Zweden gebeuren. Je wil zoiets natuurlijk niet triggeren, dus hebben we het bewust weggelaten. Je weet maar nooit.

Jullie tv-bewerkingen van Arne Dahl waren overigens ook behoorlijk gewelddadig...
Rolf:
De boeken van Arne Dahl zijn ook zeer gewelddadig, hij beschrijft vaak martelingen en dergelijke. Daarin zijn wij niet geïnteresseerd. Het is zoals Martin Scorsese zegt: het geweld moet een functie binnen het verhaal hebben. Ons is het veel meer te doen om de psychische kanten van de personages en wij vinden dat bloederige scènes de kijker afstompen. Maar dan krijg je te maken met regisseurs die juist wel van expliciete scènes houden. Daarin moet je een balans vinden. In Springvloed waren de mishandelingen van de daklozen oorspronkelijk veel langer in beeld, maar daar keerden wij ons tegen: de kijker weet al dat iemand wordt geslagen, je hoeft het niet zo uitvoerig te laten zien. Onze verbeelding vult de rest in.



Julia, jij speelde eerder al mee in het tweede seizoen van The Bridge.
Heb je destijds iets geleerd dat je kon gebruiken voor deze serie?
Julia:
Toen ik een jaar of vier geleden op de set van The Bridge stond, had ik nog geen idee dat ik ooit mijn eigen serie zou krijgen. Maar ik begreep wel dat het zwaar werk was, met lange draaidagen. De opnames van Springvloed duurden vijf maanden. En ik besefte dat als je ja zegt tegen een rol als deze, dat je erop voorbereid moet zijn dat het zowel fysiek als psychisch zeer vermoeiend kan zijn om iedere dag weer het beste uit jezelf te halen.

Keert Olivia Rönning na Springvloed nog terug op televisie?
Julia:
Dat ligt nog niet voor honderd procent vast, maar ik weet wel dat seizoen twee op dit moment in ontwikkeling is. En aangezien de kijkcijfers in Zweden zo hoog waren, heb ik goede hoop dat die tweede reeks er echt komt.

Het hele eerste seizoen van de spannende misdaadserie Springvloed is nog steeds beschikbaar via interactieve tv, de Film1 website en de app