Filmliefde

Theo en Thea en de Ontmaskering van het Tenenkaasimperium(1989). Bijna als een uitzondering. Want ik hou helemaal niet van films die humoristisch bedoeld zijn. Veel te vaak ligt het er duimendik bovenop. Humor is daarvoor een te groot goed. Maar Pieter Kramer heeft de sfeer van de serie grandioos getroffen en gaf glans aan Marco Bakker, met die zelfrelativerende rol terwijl hij daarvoor alleen bekend was van het zwaardere werk en het grote gebaar. En van Tosca Niterink, die nog wel onder ons is maar nauwelijks meer speelt, wil ik toch zeggen dat ze een van de beste actrices is die Nederland ooit gekend heeft. Heel goed zoals ze die pastiches van beroemde films deed, zo subtiel.

The Dead van John Huston en American Beauty. Eigenlijk lijken die twee films ook op elkaar. Ik hou van breed uitgesponnen geschiedenissen van mensen die het beste met elkaar voor hebben maar die door onvermogen niet meer in staat zijn emotioneel tot elkaar te komen. Dat zie je mooi in een scène uit The Dead waar een groep mensen bijeen is voor een diner en er allerlei onderhuidse zaken spelen die onuitgesproken blijven totdat er een speech gehouden wordt waarin zeer subtiel oud zeer en de onvermijdelijke vergankelijkheid van wat ooit mooi was tussen hen uitgesproken wordt. Imponerender nog dan de speech in Festen.

Saturday Night Fever. Raar misschien, maar toch... Ik was een jaar of veertien en die ervaring had misschien veel meer te maken met de zindering die ik voelde dan met verliefdheid. Maar ik voelde me opgesloten in een stadje in West-Brabant en die film bood me een vergezicht op een meeslepend, grootstedelijk leven, op een leven waarvan ik hoopte dat ik het ooit ook zou kunnen meemaken. Al had ik het idee dat ik nooit zo mooi zou zijn als John Travolta.

Halloween. Maar alleen de eerste uit de reeks. Ik heb 'm zo'n vijf keer gezien, heeft niets aan kracht verloren. Ik hou wel van horror, maar alleen als het voorstelbaar is. Niet zoals A Nightmare on Elm Street. Het moet om suggestie gaan, zoals in Halloween waar de suggestie van een psychopaat wordt neergezet die onschuldige pubers op de nek zit. Een vriend van mij neemt me altijd mee als er weer een nieuwe sequel is maar die halen het niet bij het origineel. Na de eerste messteek zeggen we altijd tegen elkaar: mwoaaah... Wat ik wel weergaloos vond was die scène in Scream 2 waarin tussen een bioscooppubliek van jonge horrorfans met witte maskers op óók de moordenaar zit, verborgen achter een wit masker.

Geen enkele. Actiefilms of oorlogsfilms vind ik vervelend en afschuwelijk, sla ik over. Ik hou niet van het grote gebaar en dat is eigenlijk altijd het geval met dat soort films. Ook in boeken of documentaires hou ik niet van overduidelijke sentimenten, daarom ben ik ook zo gecharmeerd van een maker als Michiel van Erp. Alles wat gezegd moet worden, blijft ongezegd.

My Life as a Dog. Geweldig geregisseerd door Lasse Hallström en weergaloos goed gespeeld door dat jongetje Anton Glanzelius. De mooiste film over het contrast tussen een naderend eind en de kinderlijke ervaring over hoe je daar mee om kan gaan. De ouders van het jongetje sturen hem een zorgeloze zomer in om te ontsnappen aan het ziekbed van zijn moeder die stervende is. En als hij dan terugkeert zoekt hij zijn moeder op in het ziekenhuis en heeft hij een nieuw stoer leren jack aan maar durft niks te zeggen tegen zijn moeder die verrekt van de pijn. Maar op de valreep vraagt hij haar wat ze wil hebben voor de kerst. Waarmee duidelijk wordt dat hij de vergankelijkheid wil beteugelen. En zij zegt dan: je weet wel wat ik wil. Zo doet ze een beroep op zijn verbeelding. Eigenlijk mag ik ook A Clockwork Orange niet vergeten.

Een recente. Magnolia. Het moment dat alles instort voor alle personages. De zoon die bij z'n stervende vader zit, de vrouw die met pillen op achter het stuur zit, de tv-presentator voor wie het doek valt. En dan intussen dat prachtige lied Wise Up van Aimee Mann, die voor het grote publiek ontdekt is door Paul Thomas Anderson, de regisseur. Ik heb meteen alles van haar gekocht.

De scène in American Beauty waarin die jongen, Ricky, bekneld door zijn omgeving, en onder de terreur van zijn militaristische vader, aan zijn vriendinnetje laat zien dat hij niks meer heeft. Behalve zijn blik op de werkelijkheid. En dan zie je vanuit zijn oogpunt die papieren zak rond dwarrelen. Door die scène was ik zo van slag. Ik realiseerde me dat ik door mijn werk als tv-criticus voor de Volkskrant nooit meer een echte ervaring had. Dat ik alleen 14 uur per dag overspoeld werd met beelden. Dat iedere kijkervaring omgezet moest worden in een oordeel. Ik heb toen besloten, uitgelokt door die film, om te stoppen. En dat heb ik een paar maanden later ook daadwerkelijk gedaan.

The Guns of Navarone. Mijn vriendjes hadden me meegenomen. Dat was meteen een slechte kennismaking met film, haha. Bij elk kanonschot dacht ik: mag ik de zaal uit?

Simon komt een heel eind in de richting. Omdat het zonder enige vorm van sentiment de impact van de dood verbeeldt.

My Life as a Dog vanwege het antwoord dat ik al bij de vraag over de Beste Film gaf.