-
Wat is de grappigste film die je kent?
Veruit de grappigste film ooit is Life of Brian van Monty Python. Onbetwist! En er is een korte film met Laurel & Hardy, The Music Box uit 1932, waarin ze een piano naar boven proberen te slepen. Ik lag let-ter-lijk naast mijn stoel van het lachen toen ik die voor de eerste keer zag! Ik was een jaar of zestien, dat was voor mij oprecht een eyeopener. Die filmpjes werden op een middag vertoond in de gymzaal van onze school: wie zin had, mocht komen kijken. Ik herinner me elk shot nog, net zoals volgens mij elk mens dat ooit dat filmpje gezien heeft. En nog een derde film die ik wil noemen, is volgens mij La grande vadrouille, een Franse oorlogsklucht met Louis de Funès uit 1966. Hij speelt daarin een schele piloot die zijn eigen vliegtuig neer weet te schieten. Dat moment vergeet ik ook nooit meer - zó'n geweldige absurde waanzin!
-
Welke film heeft je diep ontroerd?
Ik twijfel, ik twijfel... ik heb bij Novecento gehuild, van Bertolucci. Gewoon omdat het zo groot was. Ik voelde mezelf op een gegeven moment huilen, en ik begreep maar niet waarom. Het was niet om een moment, of om een scène, maar puur om de grootsheid van de film die ik niet kon bevatten. Nixon van Oliver Stone was laatst op tv; ook daar heb ik om gehuild. Om Anthony Hopkins, om de machteloosheid van die man. Om de combinatie van een groot acteertalent en het echt neerzetten van en man met een missie en een doel. Nixon was volkomen verknipt natuurlijk, maar toch werd hij president van Amerika, het hoogst haalbare ambt in de westerse samenleving. Dat personage bulkt van de tegenstrijdigheden: dat raakte mij diep. Om Il postino van Michael Radford moest ik huilen, ook die film raakte me. Vooral door het reality-gehalte, om het feit dat hoofdrolspeler Massimo Troisi een week na de laatste draaidag echt is overleden. Met een ernstige hartkwaal heeft hij het tóch gepresteerd om die rol te spelen: dat is zo'n liefdevolle, verbijsterende prestatie waar ik jaloers op ben.
-
Welke film associeer jij met verliefdheid?
Een ontzettend mooie film over verliefdheid vind ik Sleepless in Seattle, met Tom Hanks en Meg Ryan. Maar wat een heel andere kant van verliefdheid toont, is bijvoorbeeld La Femme d'à Côté van François Truffaut, met de geweldige Gérard Depardieu in de hoofdrol. Een meesterlijke film! Depardieu speelt een getrouwde man, hij heeft het goed. Maar dan komt zijn grote liefde van vroeger naast hem in de straat wonen. De liefde van toen is nog lang niet over: ze maken elkaar helemaal kapot met hun gevoelens voor elkaar. Depardieu is de perfecte belichaming van verliefdheid, hij speelt verliefdheid zoals alleen Fransen dat kunnen. Fransen zijn elke dag óveral verliefd op: taal, seks, eten, iedereen. Je wordt verliefd op verliefdheid van die film. Een uitstekende film om te kijken wanneer je zelf verliefd bent, is trouwens Frankie and Johnny, met Al Pacino en Michelle Pfeiffer, over een ex-gedetineerde die verliefd wordt op een simpele serveerster. Ik heb hem eerst in m'n eentje gezien, toen vond ik hem heel erg matig. Eigenlijk vond ik hem zelfs een beetje flauw. Later heb ik hem nogmaals gezien toen ik verliefd was, samen met het meisje van mijn dromen: toen vond ik hem gewéldig! Die film heeft óók verliefdheid in zich op een manier die je alleen maar begrijpt als je zelf ook verliefd bent, heel eigenaardig.
-
Wat is de engste film die je kent?
De originele The Texas Chainsaw Massacre van Tobe Hooper vond ik erg eng. Maar wat ik nog véél enger vond, was Don't look now van Nicolas Roeg. Weet je, ik heb die film zelfs nooit helemaal af durven kijken. Stephen King heeft dat in een interview ooit heel goed beschreven: eng is datgene dat appelleert aan onze échte angsten. De eerste Alien-film van Ridley Scott gaat bijvoorbeeld over de angst voor een tumor in je lichaam. Er groeit iets in je dat je helemaal kapot maakt. Dat is een diepe, basale menselijke angst: dat iets het leven in jou weg vreet. Getuige zijn van je eigen begrafenis, terwijl je nog niet dood bent, is óók zo'n basale angst. Je wilt snel Venetië uitvluchten als je dat hoort, maar heb je een keuze? Kun je je eigen toekomst nog veranderen, of staat alles vast? Dat gaat héél diep; dat kunnen wij normale mensen eigenlijk niet bevatten. Die angst vóel je in Don't look now. Het noodlot spint onafwendbaar een web heen rond Donald Sutherland en Julie Christie. Sutherland heeft daar ook een hoofd voor trouwens: het is één van de aantrekkelijkste lelijke mannen die ik ken. Hij heeft een heel lelijk hoofd, maar wél een fascinerend, poëtisch hoofd. Sutherland is volgens mij één van de laatste grillige wereldsterren die we hebben.
-
Wat is de beste actiefilm die je kent?
Dan twijfel ik. Ga ik voor de technologisch meest hoogstaande? Want dat is om de vijf, zes jaar toch een nieuwe titel. Begin jaren negentig was Arnold Schwarzenegger in Terminator 2: Judgment Day technologisch het hoogst haalbare. Met die vloeibare T-1000, meesterlijk vertolkt door Robert Patrick: het was ónwaarschijnlijk wat we zagen! Maar laatst zag ik Mad Max weer eens terug, met Mel Gibson, en als dát geen actie is, dan weet ik het óók niet meer! Die muziek ook die in die film gebruikt wordt: er is geen seconde dat je níet op het puntje van je stoel zit! Dat vind ik toch wel een criterium voor de actiefilm bij uitstek, als ik eerlijk ben. Actiefilms moeten aantrekkelijk zijn. Een actiefilm moet je meeslepen in een roes, waarin het niet meer uitmaakt wat kan of niet kan. Wat dat betreft vond ik de Lethal Weapon-films ook geweldig! James Bond vind ik eigenlijk een beetje passé. Hij komt er nog nét mee weg, maar hij heeft het moeilijk. Het enige leuke aan die films vind ik nog het hele spel met de gadgets eromheen: wat komt er nu weer uit zijn horloge? Welke foefjes zitten er nú weer in zijn auto ingebouwd zodat hij het er, wat er ook gebeurt, ook dit maal weer levend vanaf kan brengen?
-
Wat is de beste film die je kent?
Er zijn een paar films die voor mij de echte Gekte oproepen. Taxi Driver van Scorsese. One Flew Over the Cuckoo's Nest van Forman. The Deer Hunter van Cimino. Raging Bull. Scarfacevan DePalma. Met die films is mijn droom ooit gestart om zelf acteur te worden. Ik had het zelf helemaal niet door toen ik ze voor de eerste keer zag; daar denk je niet aan als je achttien, negentien bent. Ik merk dat nu pas terug eigenlijk, nu ik bijvoorbeeld de Jack Nicholson-rol van Randle McMurphy speel in One Flew Over the Cuckoo's Nest. Opvallende films die je in je puberteit ziet, raken je diep, héél erg diep. Wat is dat toch, hoe kan dat toch? Wat is dat toch voor gevoel, dat het zó diep zit dat ik het dertig jaar later nog steeds zo sterk ervaar? Wat voor gigantische indrukken zijn dat ooit geweest, dat je ze je hele leven zó intens met je mee blijft dragen? De adembenemende aantrekkingskracht die Scarface toen op mij had... één woord: wauw. Het woord 'fuck' zat in élke zin een keer of drie, volgens mij. Dat was zó'n absurde, rauwe, vuige, agressieve ervaring! Saturday Night Fever is óók zo'n film die absoluut niet op mijn lijstje mag ontbreken: dat is toch dé film van mijn generatie. Met Travolta als jonge God die echter, net als wij allemaal op die leeftijd, ontzettend onzeker is in zijn gedrag naar meisjes toe. Én Stanley Kubrick moet ik natuurlijk even noemen, die mag eigenlijk in geen enkel overzicht ontbreken! Die man was een genie, één van de weinige genieën in de filmwereld. Met name 2001: A Space Odyssey, A Clockwork Orange, Dr. Strangelove en The Shining zijn stuk voor stuk meesterwerken.
-
Wat was jouw mooiste filmervaring?
Ik weet dat veel intellectuelen de film verguizen, maar ik had dus een enorme ervaring bij The Passion of the Christ van Mel Gibson. Ik heb nog nooit zo goed het verschil gezien tussen primitiviteit en échte slechtheid. Het verschil tussen slechtheid en primitiviteit is volgens mij dat slechtheid op de één of andere manier verstand heeft, kan denken, terwijl primitiviteit alleen reageert, niet redeneert, onwetend is, en dús onschuldig. Bij primitiviteit weten mensen niet wat ze doen. Door deze film begreep ik ineens de beroemde zin: 'Vergeef het hun, want zij weten niet wat ze doen'. De Christus kan zijn moordenaars vergeven omdat zij primitief zijn en dus niet slécht, zoals de Satan, die een verbluffende gevoeligheid tentoon spreidt. Het komt ook door het gebruik van die dode talen, denk ik: die film barst van de contrasten, van de hevigheid. Je kan vinden wat je wilt van die film, maar Mel Gibson heeft waargemaakt wat hij zei: hij heeft mensen een ervaring willen bezorgen, geen film willen laten zien. Dat is gelukt, hoe je het ook wendt of keert. Ik wéét dat er enorm veel weerstand tegen de film is. Ik kan ook weinig medestanders vinden voor mijn visie en mijn mening. Maar dat vónd en vínd ik echt.
-
Welke filmscène heeft op jou diepe indruk gemaakt?
Het moment waarop Robert de Niro in Raging Bull aan Joe Pesci vraagt: 'Did you fuck my wife?' Ik heb die scène tien jaar lang nagespeeld in de kroeg, en niet eens onverdienstelijk! Die zin getuigt van zóveel banaliteit, maar is tegelijkertijd ook zó ontzettend geestig. Dat is toch een geniale zin? Zoiets verzín je toch niet?! En van een heel andere orde, maar de Russische roulette-scène in The Deer Hunter is ook zo'n moment dat je nooit meer vergeet. Ik bedoel dan natuurlijk de laatste, aan het slot. Rillingen, dóódeng. Of nog eentje: het moment waarop Dennis Hopper aan Martin Sheen uitlegt hoe het brein van Marlon Brando in elkaar steekt in Apocalypse Now. Of nee! Wat ik laatst zag: Capote, met de weergaloze Philip Seymour Hoffman in de titelrol. Die scène waarin Hoffman als Capote de high society aan het animeren is. Jezus, dát is pas acteren! Hij praat net in het goede tempo om als kijker de woorden te proeven terwijl hij ze uitspreekt. Ik zou dat niet zo kunnen: ik ben daar echt stinkend jaloers op, dat hij dat wél kan! Traag praten heeft het gevaar dat het saai kan worden, dat je de aandacht kwijt kan raken. Ik ben daar snel bang voor, daarom versnel ik vaak automatisch. Maar hij houdt het vol: dat lijzige, dat lomige. En het wordt niet saai - zó ontzettend knap! Ik zou oprecht willen dat ik dat kon. Het is soms wel jammer dat je nooit naar een film kan kijken zonder je eigen beroep uit te schakelen. Ik kijk naar elke film wel met een zekere beroepsdeformatie. Maar anderzijds: iemand met zo'n talent als Hoffman aan het werk zien, dat is zó'n enorm genot! Ik kijk, en ik begrijp van acteur tot acteur níet hoe hij precies voor elkaar krijgt wat hij doet. Ik weet alleen zeker dat ik dat níet kan. Dát is respect.
-
Wat is de eerste film die je je kunt herinneren?
Sjors en Sjimmie en de Gorilla van Henk van der Linden, uit 1966. Het was een zwart-witfilm, ik zag hem in de bioscoop. Ik was vier of vijf: ik weet nog dat ik een klein rolletje drop bij me had. Ik kan me nog herinneren dat die gorilla uit de titel een heel eng beest was: met zijn klauwen probeerde hij steeds maar iedereen te pakken. En Sjors en Sjimmie liepen elke keer nét op tijd weg. Maar meer dan dat weet ik er echt niet meer van.
-
Wat is je favoriete Nederlandse film?
Voor mezelf noem ik nu Karakter en Lek. Dat zijn echt twee geweldige momenten in mijn carrière waar ik nooit objectief naar zal kunnen kijken. Maar als ik een film moet noemen waar ik niet zelf in gespeeld heb, ontkom je toch niet aan Paul Verhoeven. Hoewel, ik vond Van God los ook een film die ik niet snel zal vergeten. Pieter Kuijpers is een man met zo verdomd veel talent! Maar nee, ik noem toch Soldaat van Oranje, dé Verhoeven-film bij uitstek. Je merkt aan die film dat hij daar zelf ook de meeste lol aan beleefd heeft om te maken. Die film zit zó vol valse pret, vol studentikoze lichtheid. Die jongens hebben aan het begin van de oorlog echt geen idee wat hen te wachten staat. Het is ook vooral een ontzettend rijke film, rijk aan beelden, rijk aan ideeën. Alle Nederlandse films van Verhoeven zijn trouwens zo rijk. Eigenlijk kan je ze wel zonder enige terughoudendheid 'geniaal' noemen. En mijn vader speelt mee in de film, hè? Dat telt ook zeker mee! Bob Löwenstein is te zien als directeur van de gevangenis in Scheveningen. Rutger Hauer komt zijn kamer inlopen, je ziet een close-up van een wc-rol. Hij heeft op het wc-papier geschreven dat hij onterecht vast zit en dat hij vrijgelaten wil worden. Mijn vader is die man die de wc-rol vasthoudt. 'Womit haben Sie das geschrieben?', vraagt de directeur dan. 'Mit Scheisse, Herr Direktor', antwoordt Erik dan koelbloedig. 'Sind Sie wansinnig gewurden?!' Ja, zie je. Jij kent hem ook helemaal uit je hoofd. Het is toch een klassieke scène waar hij in speelt. Die man is dus mijn vader. Ik ben daar echt best trots op.
-
Van welke film had jij zelf de hoofdrol willen spelen of de regie willen doen?
Richard Nixon, in de biopic van Oliver Stone. Dat is veruit het mooiste dat Anthony Hopkins ooit heeft gedaan: ik zou willen dat ik maar enigszins kon benaderen wat die man daar presteert. In Nixon komen theater en film samen. Dat heeft het karakter van Nixon ook heel erg in zich trouwens. Soms wordt het heel erg potsierlijk als theateracteurs in een film gaan 'theateracteren'. Maar als het lúkt, dan krijg je iets dat eigenlijk niet te overtreffen is. Hopkins lukt dat in Nixon. En dan dat karakter! Nixon was natuurlijk in alle opzichten een unieke man. Nixon was een volslagen bizarre mengeling van een underdog met een minderwaardigheidsgevoel en een übermensch met een meerderwaardigheidsgevoel. Zo'n complexe stoornis is voor een acteur geweldig om te spelen! Hij was zeer narcistisch en zag hij zichzelf als bijna onsterfelijk, maar toch voelde hij zich diep van binnen ook een ontzettende lul. De onsterfelijke positie die hij bekleedde, deed hem beseffen en voelen hoe nietig hij eigenlijk was. Zo'n man is zó moeilijk om geloofwaardig neer te zetten... een man die zo bevattelijk is voor de grootheid van zijn positie en daardoor eigenlijk geen grip kan krijgen op wat hij eigenlijk betekent. Dát is pas goed drama! Dát zijn pas grote theaterrollen! Mensen die per se de geschiedenisboeken in willen door grote beslissingen te nemen, worden vroeger of later wakker met het besef dat ze eigenlijk toch geen reet voorstellen. Nixon is eigenlijk een klassieke tragische Shakespeare-held: net als al die koningen van Shakespeare had hij veel te grote dromen die hij onmogelijk had kunnen verwezenlijken. Hij had natuurlijk ook nog geen flauw idee wat zijn uiteindelijke plaats in de geschiedenisboeken zou gaan worden. Al die voorkennis moet je als acteur weg spelen. Je wéét als mens natuurlijk ook niet wat uiteindelijk jouw betekenis in het leven wordt. Al ben ik er zelf inmiddels wél uit dát alles een functie moet hebben in het leven. Anders zou het er toch niet zijn, volgens mij. Iedereen doet er toe, simpelweg omdat hij of zij er ís. Dat vind ik eigenlijk ook wel een erg geruststellende gedachte.
Reacties (3)
-
- Brandaan
- zaterdag 16 februari 2008
- 16:19
-
- Christoph81
- vrijdag 22 februari 2008
- 02:34
-
- maurice2811
- donderdag 26 februari 2009
- 10:37
Lees alle reactiesBijzonder fijne acteur: één van de beste die 'we hebben'. En wat mij betreft wordt Karakter, zij het met een bescheidenheid die Victor Löw karakteriseert, volkomen terecht genoemd; een hoogtepunt in de vaderlandse cinema!
Goeie filmliefde. 'Nixon', 'Don't Look Now', alle films die prikkelen zijn genoemd. Ik ben blij dat hij 'Lek' noemde want sinds die krankzinnige rol draag ik hem op handen. Hij is zeker een van onze beste acteurs en hij zal ons zeker nog wel eens verassen met een nieuwe ijzersterke rol. Misschien Misery (zijn huidige toneelstuk met z'n wederhelft) eens verfilmen voor het Nederlandse doek.
In mijn ogen toch wel een ondergewaardeerd acteur. Een goeie en uitgebreide filmliefde!