Filmliefde

De film die mijn dagelijks leven opfleurt met de meeste gevleugelde uitdrukkingen is Mel Brooks' Young Frankenstein, een van zijn zeldzame beheerste films en een perfect voorbeeld van het soort humor dat de Amerikanen "zany" noemen. Zowel een parodie óp als een liefdevol eerbetoon áán de oude Universal Frankensteinfilms, en alleen al vanwege Madeline Kahn de moeite waard. "Not on the lips!" -- "Walk this way" -- "What hump?" -- "Doctor, you haven't touched your food - There! I've touched it!" Enfin, zo kan ik nog een hele film doorgaan.

Aan het slot van Vittorio de Sica's Ladri di biciclette, een film die meer gaat over de relatie tussen vader en zoon dan over fietsendieven, ziet het jongetje Bruno (met zijn te-vroeg-volwassen gezicht) hoe de wanhopige poging van vader Antonio om een fiets te stelen als vervanging voor zijn eerder ontvreemde exemplaar, uitloopt op een publieke vernedering door een woedende menigte. Lopend terug naar huis, zonder het vervoermiddel waarmee hij zijn brood moet verdienen, lopen tranen van schaamte langs Antonio's wangen. Bruno legt zijn hand in die van zijn vader: de kleine troost de grote. En dan komt de grootste klap: de film eindigt. In De Sica's wereld kennen verhalen geen comfortabel happy end.

Als gay is het in de filmwereld niet makkelijk om aan je romantische fix te komen. Na decennia te zijn genegeerd, afgeschilderd te zijn als vol zelfhaat (The Boys in the Band), tragisch ziek (Philadelphia) of als Julia Roberts' beste man-vriendin (My Best Friend's Wedding), zijn er maar weinig films waarbij je als homo ongegeneerd weg kan zwijmelen. Vandaar mijn guilty pleasure Maurice, een Brits kostuumdrama waarin James Wilby probeert te ontsnappen aan het keurslijf van de Edwardiaanse mores door toe te geven aan zijn gevoelens jegens hetzelfde geslacht. Een niet-geconsumeerde affaire met Hugh Grant leidt natuurlijk tot hartzeer, maar onverwacht (trouw aan het oorspronkelijke boek van E.M. Forster) eindigt Maurice's zoektocht deze keer eens niet in de gebruikelijke zelfmoord, maar in een idyllische liefde met de tuinman. De scène waarin de aangenaam ongeschoren arbeider Rupert Graves door het slaapkamerraam naar binnen klimt en in bed beland bij een verraste Maurice, is pure Boeketreeks -- maar dan wel van het superieure Britse soort. Sindsdien voelt voor mij zelfs shoppen bij Intratuin nog sexy.

Als kind al was ik een groot liefhebber van horrorfilms, tot grote vertwijfeling van mijn moeder die regelmatig haar Freud erop nasloeg op zoek naar mijn diepe drijfveren (seksuele frustratie omgezet in agressie, volgens Sigmund). Gepokt en gemazeld in de kunst van het cinematisch griezelen, zijn er dus maar weinig films die mij wérkelijk bang hebben gemaakt -- Dario Argento's Suspiria misschien, of The Blair Witch Project. Maar nee, de beste kandidaat is ongetwijfeld de oorspronkelijke The Phantom of the Opera, waarin Lon Chaney's operaspook, gezeten achter zijn orgel, ontmaskerd wordt door een nietsvermoedende Mary Philbin, en we voor de eerste keer geconfronteerd worden met een gezicht als van een levende doodskop: liploos, neusloos, met wijd opengesperde ogen. Heel geraffineerd wordt deze klap ons twee keer toegediend door twee verschillende camerastandpunten: over de schouder van het Spook zien we eerst het niets vermoedende meisje van achteren het masker wegtrekken en wordt aan ons het monsterlijke gezicht onthult; dan draait Chaney zich om en zien we vanuit háár perspectief zijn ware gezicht voor de tweede keer, en haar schok wordt wederom de onze. Chaney's make-up was zo overtuigend gruwelijk dat ik als kind zelfs bang was van het filmboek waarin een foto van zijn Spook stond, en het diep wegstopte in de boekenkast.

Voor puur de beste "roller coaster ride" is Raiders of the Lost Ark nog steeds onovertroffen, hoewel ik ook een zwak heb voor de oude Sean Connery James Bond From Russia With Love, met Lotte Lenya als een vrouwelijke variant van Mackie Messer met haar van stiletto's voorziene Bata gezondheidsschoenen.

Mijn Beste Film, zoals dat hoort, verandert zoals ook Mijn Leven verandert. Welke altijd hoog in de lijst zal blijven is Claude Sautets Les choses de la vie. Aangekomen op een kruispunt in zijn leven probeert Michel Piccoli, worstelend met ex-vrouw Léa Massari en minnares Romy Schneider, schoon schip in zijn leven te maken, maar krijgt dan een auto-ongeluk -- een gebeurtenis die door Sautet op verschillende manieren en in verschillende stijlen door de film heen getoond wordt. Zwevend tussen leven en dood probeert Piccoli zin te geven aan de fragmenten van die ene fatale dag. Een simpel maar aangrijpende film over de lichtheid van het bestaan, met als keeldichtsnoerend slot de onverwacht humane daad van Léa Massari die de brief van haar net overleden ex verscheurt waarin hij breekt met zijn minnares, en Romy Schneider die als verdoofd het ziekenhuis en de film uitloopt. Mooier werd de grijze dofheid van verdriet nooit gespeeld.

In ieder geval behorende tot de meest bijzondere filmervaringen waren de eerste edities van The Night of Terror, de horror all-nighters georganiseerd door Jan Doense (de later met een lintje bekroonde "Mr Horror") in de Cinetol in de Tolstraat, waarin ik als prille twenner vechtend tegen de slaap mocht genieten van zulke obscure juweeltjes als The Devil Rides Out en Lust for a Vampire. De muffe geur van half-vergaan pluche droeg alleen maar bij aan de sfeer van exclusieve ranzigheid.

De dood van een kind moet voor een ouder het gruwelijkste zijn wat je kunt meemaken, zeker als je denkt dat je het had kunnen voorkomen. Nicholas Roegs Don't Look Now (een verfilming, en zowaar ook een verbetering van het gelijknamige verhaal van Daphne du Maurier) begint met de verdrinkingsdood van het dochtertje van Donald Sutherland en Julie Christie, ondanks het mysterieuze voorgevoel van vader enkele minuten ervoor. Meer dan alleen een schokkende scène werkt deze hele opening als een ouverture waarin alle visuele en thematische motieven van de film geïntroduceerd worden: water, glas, de kleur rood, de breekbare grens tussen twee werelden. Ongetwijfeld was Roegs film verantwoordelijk voor een dramatische daling in het aantal geboekte vakantiereizen naar Venetië, en in de verkoop van rode plastic regenjasjes.

Bambi. "Mamma, mamma!" (geweerschot) "Mamma!!!" Ook meteen het eerste jeugdtrauma.

Als fervent voetbalhater ging ik met frisse tegenzin naar All Stars, maar werd verrast door een humoristische, licht melancholische tragikomedie over kind willen blijven en volwassen moeten worden, gespeeld door een van de beste ensemblecast ooit, inclusief Danny de Munck in een atypische rol als regelhomo die niet uit de kast durft te komen tussen zijn macho voetbalvrienden.

Een film zo ontroerend, komisch en eigenzinnig als Tim Burtons Edward Scissorhands. Of zo cynisch, zwartgallig en briljant als Bob Fosse's Cabaret.