-
Wat is de grappigste film die je kent?
Haha, wat een moeilijke vragen! Dat wisselt nogal. Ik heb ontzettend moeten lachen om Bagdad Cafe. En ik vind Little Miss Sunshine heel erg grappig. Maar ik vrees dat ik bij elk antwoord dat ik geef over één minuut nog twintig andere titels kan noemen. Ik word erg blij van idiote films, waarin de personages van de ene in de andere rare situatie belanden. Het begin van Bagdad Cafe is al zo geweldig: er stopt een auto in de woestijn waar een heel dik vrouwenbeen uitstapt met van die Beierse laarsjes. Er wordt zo'n isolatie-doordruk-koffiekan in het zand gezet. En dan komt er nog zo'n Beiers vrouwenbeen. En dat blijkt dan Fraulein Jasmin Münchgstettner te zijn, die genoeg heeft van haar man en gaat wonen bij een tankstation in een idiote inteeltcommune. Met een Indiaan die van schilderen houdt, en een negerin die de boel exploiteert. Ik vind dat ontzettend grappig. Om diezelfde reden hou ik zo van Little Miss Sunshine, met de hoofdrol voor dat meisje met die belachelijke bril. Dat alleen al is zo grappig! En zij wil dan mee doen aan zo'n idiote missverkiezing en gaat daar dan heen in zo'n krakkemikkig Volkswagenbusje met opa die aan de drugs is, moeder die geen zin heeft maar het toch doet om een goede moeder te zijn, broertje die weigert iets te zeggen en vader die in een enorme midlifecrisis hangt. De climax van de film is één van de grappigste scènes die ik ken: staat ze met dat logge lijf en die foute bril tussen al die nuffige minikoninginnetjes en danst ze een enorm ranzig, seksueel getint nummer dat ze van haar dode drugsverslaafde opa heeft geleerd. Die hele zaal vol geobstipeerde, gereformeerde Amerikanen is totaal geshockeerd. Terwijl wat zij doen pas écht shocking is, namelijk een missverkiezing organiseren voor van die tuthola's die nog niet eens op de basisschool zitten. -
Welke film heeft je diep ontroerd?
Vaak zijn dat dezelfde titels als waar ik hard om moet lachen. Ik kan echt de tranen in mijn ogen krijgen als zo'n meisje in Little Miss Sunshine af gaat. Lachen en huilen zijn toch twee kanten van één en dezelfde medaille. Er zijn echter ook andere films die mij enorm kunnen ontroeren. Noem een Bridges of Madison County, met Meryl Streep en haar zoveelste afzichtelijke accentje dat met een stoere fotograaf één weekendje van geluk ervaart. Dat hele honingzoete zwijmelweekend op zich kan me echt gestolen worden. Maar er zit één prachtig, diep ontroerend shot in die film. Haar man is weer terug en zij zit naast hem in de auto, in de stromende regen. De ruitenwisser zwiept heen en weer. Tegenspeler Clint Eastwood staat bij het stoplicht, de auto staat stil. Zij kan uitstappen en de rest van haar leven gelukkig zijn met Clint. Ze twijfelt... maar ze doet het niet. Want zo werkt het niet in het leven. Dat is een hartverscheurend moment. Een andere hartverscheurende film die ik onlangs zag, was A Single Man van Tom Ford, met Colin Firth subliem als homoseksuele man die rouwt om zijn overleden geliefde. Er zijn 1001 hartverscheurende films gemaakt: Apocalypse Now, The Deer Hunter, Una giornata particolare. Nee, ik hoef doorgaans niet hartverscheurend te huilen. Maar van dat soort ontroering kan ik wel de tranen in mijn ogen krijgen. -
Welke film associeer jij met verliefdheid?
E.T.! Omdat dat de eerste film was die ik met Harm, de toekomstige liefde van mijn leven zag. Zaten we daar zwaar verliefd te wezen bij 'E.T. phone home'. En dan reikten E.T. en Elliott met die vingertjes naar elkaar toe, en wilde ik op dat moment niets liever dan dat ook bij hem doen. Het was in Groningen, in de Zuiderdiep-bioscoop, op 3 januari 1983. En op 4 januari sloeg de bliksem in en waren we officieel een stel. -
Wat is de engste film die je kent?
Ik ben niet iemand die kan genieten van narigheid als Friday the 13th deel 48. Ik heb ze wel gezien hoor: dan wordt 'ie in deel 6 begraven in een betonblok met kettingen op 40 meter diepte. En dan gaan ze aan het begin van deel 7 toch nog even voor de zekerheid kijken of 'ie er nog wel ligt. Of A Nightmare on Elmstreet: 'we moeten wakker blijven want hij pakt ons als we in slaap vallen, maar ik ga nu wel even een lekker ontspannend heet bad nemen, tot zo!'. Daar kan ik niets mee, dat vind ik niet eng. The Birds van Hitchcock: dát is eng! Dát is suspense opbouwen! Of Dressed to Kill van Brian De Palma. Die heb ik begin jaren tachtig gezien, ook in de Zuiderdiep-bioscoop in Groningen. In die film gebeurt héél lang hélemaal niets. Er is een serial killer on the loose, maar daar merk je niets van. Er gebeurt niets, er gebeurt nog steeds niets, er gebeurt nog meer niets. En dan één shot, waarin Angie Dickinson wordt bespied in het museum. Zodat je als kijker weet 'er is nog steeds een killer on the loose'! Maar dan gebeurt er weer een hele tijd helemaal niets. En dan is het pauze, en ga je je als student helemaal volvreten met lekkere troep. En dan ga je weer in de zaal zitten. En dan opeens gaat ze de lift in.... En dan slaat Michael Caine toe. Opeens, uit het niets, doorploegt een scheermes haar lijf van top tot teen en zie je hoe dankzij voor die tijd revolutionaire special effects opeens alle spieren uit haar been puilen. WAAAAAH!! De hele zaal schrok zich volledig de tering. En daar heb je verder dus helemaal geen toeters of bellen of vieze groene slijm voor nodig. Gewoon goed het vak verstaan, heel inventief zijn, en 99 procent suggestie. Wow. Dat zijn de engste films. -
Wat is de beste actiefilm die je kent?
Hahahaha! Ik ben totaal niet van de actiefilms, dus ik vrees dat ik over deze vraag heel lang moet gaan nadenken. Ik moet eigenlijk meteen denken aan de eerste Lord of the Rings-film waar ik toentertijd met mijn inmiddels al heel lang aanwezige geliefde naar toe ging. Het was in Haarlem, zo'n ouderwetse bioscoop in de Grote Houtstraat. Iedereen had het over die film. We hadden logekaartjes gekocht en dachten 'nu gaat het gebeuren'. Maar na tien minuten draait hij zich naar me om en zegt 'wat een bak agressie'. En toen was er meteen geen ene flikker meer aan! En dan moet je nog twee uur. James Bond vind ik trouwens ook heel erg vervelend. In From Russia with Love vond ik vooral die oude treinen prachtig. Maar wat er verder in die treinen allemaal gebeurde, interesseerde me echt geen ene reet. Moonraker is toch te kinderachtig voor woorden? Die vrouwen zijn ook nooit echt geil. 'Probeer gewoon eens een lekkere man', denk ik dan altijd. En die namen! 'Miss Moneypenny' - zo heet toch niemand?! Ja, ik heb ze wel bijna allemaal gezien, hahaha! Maar ik vind het helemaal niets. Ik moet altijd vooral lachen om actiefilms. Neem zo'n Zwartboek: je kon mij na die film echt horizontaal van de pret de bioscoop uit dragen. Dan gaat ze haar schaamhaar blonderen. En dat klinkt dan alsof iemand met een tandenborstel over kippengaas zit te raspen. Kom op - als je zulk schaamhaar hebt, kan je het toch beter meteen helemaal afscheren? Naast ons zaten twee pubers die echt ademloos zaten te kijken. Die hadden denk ik nog nooit een oorlogsfilm gezien. Dus zo'n film heeft wel degelijk nut en noodzaak. Maar toch... die seksuele moraal van Paul Verhoeven ook. In Turks fruit had het nog iets charmants: 'ik lik de stront van je reet'. Maar om daar dertig jaar later nog steeds mee aan te komen? Zo'n nazi die Carice van Houten dan direct vol in haar tieten grijpt. Dat is toch niet geil? Dat lijkt me alleen maar heel vervelend en heel pijnlijk voor Carice. Even denken hoor... een goede actiefilm. Ja: Bonnie and Clyde: dát was nou een goede actiefilm. Oud, maar degelijk. En nog steeds leuk om naar te kijken. -
Wat is de beste film die je kent?
Ik geloof niet dat ik hier één titel kan noemen die nou de aller-allerbeste is die ik ooit heb gezien. Maar er zijn een paar films die ik ronduit prachtig vond: A Room with a View bijvoorbeeld. Of Cabaret: ik was nog niet uit de kast en vond het indrukwekkend. Ik vond alles waarin homoseksualiteit openlijk werd benoemd toen indrukwekkend. Maar de film die ik mij het beste zal blijven herinneren, is Una giornata particolare van Ettore Scola. Het verhaal ging natuurlijk ook deels over homoseksualiteit. Maar er wordt vooral zo ontzettend goed in geacteerd, door Sophia Loren en Marcello Mastrioanni. Alleen de beginscène al: zij staat in de woonkamer aan een lamp te morrelen die steeds naar benedend zakt, moet steeds een pluk haar van haar voorhoofd wegvegen. De beo zit te schreeuwen. Ze heeft haast, want het gezin moet op tijd naar de grote optocht van Mussolini. En dan ontmoet ze de homoseksuele buurman Mastrioanni. En ze herkennen in elkaar hun eigen situatie: de onmogelijkheid van de onschuld in het Italië van die tijd. Dat beginshot is ook zo prachtig: je vliegt vanuit de lucht door het raam van haar keuken op zes hoog in een nieuwbouwflat in Rome. In die tijd had je nog geen high tech cranes waarmee je dat even deed. Nee, die cameraman moest echt met een hijskraan omhoog worden getakeld, de camera op zijn borst geplakt, en dan maar goed mikken, richting dat raam. Het ging heel vaak fout: elke keer kwam hij weer net met zijn elleboog tegen het kozijn aan en moest het opnieuw. Maar Ettore Scola EISTE dat dat shot er kwam. Want op die manier had de kijker gelijk het gevoel in het hart van de flat, van de familie en vooral van Sophia Loren te worden gezogen. Dat is zó intens bijzonder. En mede daarom vind ik Una giornata particolare zo'n bijzondere film. -
Wat was jouw mooiste filmervaring?
Misschien een heel kinderachtig antwoord. Maar dat was echt de eerste film die ik in de bioscoop zag: Fantasia van Disney. Totale betovering! Ik ben enorm sober opgevoed: we hadden niets, we mochten niets en we deden niets. We hadden wel een televisie, maar die mocht eigenlijk nooit aan. We gingen niet echt op vakantie, we gingen niet echt naar de kermis. En op een dag gingen we toch één keer naar de bioscoop. Totale betovering, anders kan ik het niet noemen. Ik was dat kleine jongetje dat je in films als Cinema Paradiso ziet en helemaal wordt opgezogen door de ontdekking van dat prachtige nieuwe medium. Die fascinatie voor film is eigenlijk nooit meer weg gegaan. -
Welke filmscène heeft op jou diepe indruk gemaakt?
Pfffff... dat vind ik van die moeilijke dingen om over na te denken. Het zijn er vast heel erg veel. Maar er schieten me nu zo 1-2-3 vooral tv-scènes in het hoofd. Televisie zit veel meer in mijn denkkader dan film, in dat opzicht. Pleuni Touw die in het badhuis wordt bespuugd in De stille kracht, een aantal cliffhangers uit Lost, sommige sterfscènes uit Six Feet Under. Scène uit Oud geld, Grey's Anatomy, Cheers: alle series waar ik dol op ben. De openingsscène in Una giornata particolare is technisch heel indrukwekkend, maar ik wil graag een scène noemen waarin echt geacteerd wordt. Want dat zijn meestal de scènes die mij bijblijven: fragmenten waarin juist helemaal niets wordt gezegd, of precies de drie juiste woorden. Of waarin een acteur een hele spraakwaterval van 34 pagina's tekst in één keer foutloos en met exact de juiste intonatie uit zijn bek weet te krijgen. De scène in Festen waarin het geheim van de familie wordt onthuld bijvoorbeeld: dat moment is zó enorm beklemmend. Daar kon ik bijna niet naar kijken: ik werd er fysiek echt onwel van. Je zit eigenlijk naar een toneelstuk te kijken waar de camera boven op staat, maar toch werkt het. Je hebt de eerste keer nog geen idee wat precies de onthulling gaat worden. Maar aan alles voel je dat er iets verschrikkelijks gaat komen. Datzelfde geldt trouwens voor de scène waarin ze discussiëren of ze hun dode vrienden op moeten gaan eten in Alive. Ik wil trouwens bij deze vraag ook nog een bepaalde scène noemen uit Six Feet Under die bij ons thuis is ingeburgerd, namelijk het 'koekenpanmoment'. Elke aflevering begint met een specifieke sterfgeval. De makers speelden naarmate we verder in de serie kwamen steeds meer met dat verwachtingspatroon: wie gaat er dit maal op wat voor manier dood? En deze keer gaat het om een man die de hele tijd maar zit te zeiken tegen zijn vrouw: 'zeik zeik zeik'. En die vrouw kookt, en maakt eten voor hem klaar, iets met een ei geloof ik. 'Zeik zeik zeik'. En dan zet ze dat bord neer, zoals ze dat elke dag vermoedelijk haar hele leven lang al gedaan heeft. 'Zeik zeik zeik'. En dan knapt er iets in haar en pakt ze de koekenpan en slaat ze hem dood. Dat je iets heel verkeerds zegt op het verkeerde moment waarvoor andere mensen je graag met een koekenpan dood zouden willen slaan. Als je er op gaat letten, komt dat soort situaties best vaak voor. -
Wat is de eerste film die je je kunt herinneren?
Ik ga hier hetzelfde antwoord geven als bij vraag 7: het zien van Fantasia toen ik een jongetje van een jaar of zes was. Die totale betovering: de manier waarop al mijn zintuigen in één keer werden geprikkeld. Mickey met de bezems en de emmers water. En dat kleurenballet! Ik heb nog één andere herinnering in mijn jeugd die evenzoveel indruk gemaakt heeft: het waterorgel in de Efteling. Waar we in mijn jeugd maar één keer geweest zijn volgens mij. Die sprookjes vond ik allemaal wel grappig, maar dat waterorgel wist me echt te betoveren. Je wacht tot het begint, en hebt nog geen idee hoe ver en hoe diep die betovering je uiteindelijk gaat raken. Prachtig! Enerzijds hou ik enorm van gortdroog drama. Maar het meest betoverd word ik nog steeds door films die je meevoeren naar plaatsen waarvan je zelf niet had kunnen bedenken dat ze echt zouden kunnen bestaan. Sciencefiction maakt natuurlijk ook optimaal gebruik van die verwachting, door iets te creëren waarvan we nooit zullen weten of het ooit echt zo zal zijn. Star Wars bijvoorbeeld: dat is toch een wereld waarvoor we George Lucas eeuwig dankbaar zullen blijven. -
Wat is je favoriete Nederlandse film?
Pffffff... dacht je alle moeilijke vragen gehad te hebben. Moet ik hier echt antwoord op geven? Ja, ze zijn er natuurlijk echt wel. Er schieten me nu allemaal klassiekers te binnen: Max Havelaar, Fanfare, De aanslag. Maar dat is toch allemaal niet echt mijn ding. Ik zou Simon van Eddy Terstall kunnen overwegen. Maar ik ken Cees Geel vrij goed, dus ik zat de hele film toch vooral te denken 'kom op, Cees, doe normaal, stel je niet aan, je hebt helemaal geen kanker!'. Hoe goed hij ook acteerde, want het was wel errug goed. Turks fruit was vooral in zijn tijd erg goed, maar doet nu toch wat gedateerd aan. Hoewel de scène waarin Tonny Huurdeman dat hondje van haar uitlaat en die kont afveegt legendarisch blijft. Ik denk dat ik uiteindelijk voor deze vraag toch bij Soldaat van Oranje uitkom: dat blijft ook na meer dan dertig jaar toch een hele fijne film. Niet in de laatste plaats door de prachtige muziek van wijlen Rogier van Otterloo. Het is ook een historische film, dus hij doet veel minder snel gedateerd aan dan Turks fruit. Hoewel - die rode pruik in de vuilniswagen - dat blijft ook altijd in m'n hoofd. Zie je: deze vraag is niet te beantwoorden. -
Van welke film had jij zelf de hoofdrol willen spelen of de regie willen doen?
Hahahaha! Welke niet! Ik heb nog vier filmscripts liggen, die alle vier door verschillende onvoorziene omstandigheden uiteindelijk niet zijn gemaakt. Mensen die doodgingen - dat soort narigheid. Ik heb bijvoorbeeld een enorm leuke film geschreven, Braak. Over een rijtje rijkeluishuizen aan de rand van een vinex-wijk. Door omstandigheden wordt er ingebroken bij een gevangenisdirecteur die in dat rijtje rijke huizen woont. Daardoor raakt die man totaal in paniek en belandt in een neerwaartse spiraal. Het is een erg grappig script. Ik had de filmposter ook al geschetst: zag je die man met een dubbelloops jachtgeweer in een totaal leeggejat huis zitten. Maar in Nederland is het filmklimaat anders dan in Hollywood. Daar heb je als schrijver meer macht: elk project begint met een script, en daar gaat een producent dan een regisseur bij zoeken of verzinnen. In Nederland werkt dat niet zo. Hier willen veel regisseurs zelf ook schrijven. Wie weet ga ik het ooit nog wel eens weer proberen. Film is belangrijk. Ik geloof echt dat je met goede films iets kan bijdragen aan het welzijn der natie. Ik snap bijvoorbeeld niet goed waarom er nog geen komedie in de maak is over een PVV-gezin dat naast een Turks gezin woont - ik noem maar wat. Dat is op dit moment een essentiële tegenstelling in de samenleving waar je als schrijver enorm op los kan gaan. Misschien moet ik het toch maar weer eens concreet aan iemand voor gaan stellen.
Filmliefde - Harm Edens
Geef jouw mening
De filmliefde van Harm Edens
Harm Edens (1961) is een van de meest veelzijdige tekstschrijvers van Nederland. Hij studeerde Nederlands aan de Rijksuniversiteit Groningen en theaterwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Samen met Ger Apeldoorn schreef hij series als In de Vlaamsche Pot, Laat maar zitten en 't Zonnetje in Huis. Ook presenteerde Edens het satirische nieuwsprogramma Dit was het nieuws, heeft hij columns in onder andere LINDA en De Kampioen, doet hij programmaontwikkeling bij de NCRV en maakt hij programma's voor TV Gelderland.
Reacties (0)
Er zijn nog geen reacties.