The Statement (2003)

Reacties (2)

• • nunzio
  • zondag 17 juni 2007
  • 12:55

  Ik vond het een goede en interessante film over misdadigers van WW II.

• • Quentin
  • woensdag 17 oktober 2007
  • 20:40

  Eerlijk gezegd zat ik niet echt te wachten op de zoveelste WOII gerelateerde film, maar met name omdat Michael Caine de hoofdrol speelt besloot ik 'The Statement' het voordeel van de twijfel te geven. Caine heeft vele goede rollen en een paar oscars op zijn naam staan, dus verwachtte ik - ongeacht de keuze van het onderwerp - op z'n minst een redelijk goede film. Niet dus...
  
  Het lijkt éven interessant te worden, als Caine z'n ding doet terwijl hij achtervolgd wordt door een hitman, maar daarna gaat het snel bergafwaarts (no pun intended).
  
  De premisse is gewoon ronduit belachelijk, zo ongeloofwaardig is het allemaal. De in de pitch vermelde 'onmenselijke daad' die 'Brosssard' zou hebben gepleegd komt in wezen neer op een domme inschattingsfout. Een jeugdzonde, begaan in een totaal andere tijd onder radicaal andere omstandigheden.
  
  Vanuit een comfortabele fauteuil in de veilige woonkamer is het makkelijk oordelen dat een ander 'fout' is geweest. Ná de oorlog is iedereen plotseling een 'verzetsheld', maar als het er écht op aan komt kiest menigeen voor zijn of haar eigen lijfsbehoud over dat van een ander. Niet bijzonder fraai, maar wel menselijk. (Laten we wel wezen, hoeveel mensen komen er vandaag de dag - in onze relatief veilige samenleving - een ander te hulp met gevaar voor eigen leven? De meesten lopen maar liever snel door als iemand in elkaar geslagen wordt door een groepje straattuig, dus het laat zich raden wat er gebeurt als het tuig in kwestie een immens leger betreft wat de macht heeft in heel Europa). Maar goed, genoeg gezeurd over de moraliteit, terug naar de film.
  
  We leren gaandeweg dat er in juridisch opzicht niet meer overblijft van de aanklacht tegen Brossard dan de verdenking dat deze wat spullen die door het Vichy-regime zijn geconfisqueerd voor zichzelf heeft gehouden. Naar de letter van de wet is de man dus hooguit een dief. Iets wat overigens nergens in de film te zien is. Het enige wat we zien is dat hij gedwongen wordt zeven joden te selecteren uit een grotere groep. Deze zeven worden vervolgens door de Nazi's geëxecuteerd. Brossard zelf heeft niemand vermoord, en hij is zichtbaar ontdaan door de executie. Vlak daarvoor heeft hij een oude vrouw laten ontsnappen, dus je kunt hem ook niet betichten van jodenhaat. Je kunt je afvragen wat er was gebeurd als hij had geweigerd. Zeer waarschijnlijk hadden de nazi's dan de hele groep tegen de muur gezet, met Brossard erbij.
  
  Brossard is dus niet bepaald de grote oorlogsmisdadiger die de pitch suggereert. Bovendien heeft hij gratie gekregen van de Franse president, en hij leidt sindsdien een vreedzaam en voorbeeldig leven. Toch worden er kosten noch moeite gespaard om deze volstrekt onbetekenende figuur op te sporen en hem alsnog - of eigenlijk wederom - te vervolgen voor iets wat een halve eeuw geleden is gebeurd en waarbij hij een ondergeschikte rol heeft gepeeld. En dat alles omdat er een nieuwe wet is betreffende 'misdaden tegen de menselijkheid'. Je zou haast denken dat er geen misdaad meer bestaat in Frankrijk, terwijl er in werkelijkheid verkrachters en moordenaars vrij rondlopen omdat er 'gebrek aan mankracht' is. Curieus...
  
  Een heuse rechter - een irritante, drammerige, kettingrokende neurotica (die zelfs vrolijk doorpaft terwijl haar tafelgenoot aan het eten is) - heeft al haar tijd vrijgemaakt om deze Brossard op te sporen. Ze krijgt hulp van een kolonel die - naar eigen zeggen - alleen een uniform draagt als hij indruk wil maken, om vervolgens vrijwel de hele film zijn uniform te dragen. De henna-rood geverfde rechter wantrouwt de gehele politie "omdat deze heeft samengewerkt met het Vichy regime tijdens WOII". Je vraagt je af hoeveel 70- á 80-jarige agenten er in vredesnaam rondlopen bij de Franse politie... (Overigens wordt even later het halve politiekorps ingezet bij de vervolging van Brossard, maar goed).
  
  De conversaties zijn lachwekkend. De rechter en de kolonel willen elkaar tijdens de lunch beter leren kennen. Het eerste waar wederzijds naar gevraagd wordt is hun religie. Nou niet echt iets waar je in een eerste kennismakingsgesprek over begint... Het doelt blijkbaar om ons duidelijk te maken dat hij een afvallige katholiek is, en zij een joodse vader en een katholieke moeder heeft. Zelf is ze - uiteraard - agnosticus. De joodse vader moet haar waarschijnlijk geloofwaardigheid geven (de lidmaatschapskaart van de socialistische partij blijft nog nét in de la liggen, maar het scheelt maar niks). De afkeer van het katholieke geloof van beiden is even veelzeggend. De (joodse) filmmaker heeft duidelijk een appeltje te schillen met de katholieken; het wordt ons flink ingewreven gedurende de film dat het volgens hem maar een geheimzinnige - overwegend 'foute' - club is met tal van duistere geheimen. Brossard is - uiteraard - streng gelovig, net als alle 'foute' figuren in deze film.
  
  Als een verhaal over de geheimen van de kerk je 'ding' is, soit, maar kijk dan in vredesnaam liever naar de 'Da Vinci Code', dan krijg tenminste nog een interessant verhaal met een redelijk plausibel script voorgeschoteld. Van mij mag iedere religie grondig tegen het licht gehouden worden, maar dat gebeurt hier beslist niet. Er wordt links en rechts wat geïnsinueerd en gezinspeeld, maar het raakt allemaal kant nog wal. Zelfs bij de meest basale zaken worden er fouten gemaakt. Geestelijken die - waar je ook komt - allemaal in soutane lopen (waar zie je dat nog?). Dit terwijl zo'n 'oer-conservatieve' priester in soutane wél de rechter begroet met een paar dikke zoenen en een omhelzing...! Elders zien we een non de poort openen in een abdij, waar nonnen en novices tussen de paters doorlopen. In één ronduit absurde scene staan de katholieke geestelijken in een mysterieuze pij met grote capuchon geheimzinnig te prevelen rondom een soort drooggevallen wensput (!), geobserveerd door ons dappere duo. En er zijn meer van dat soort inconsistenties en absurditeiten.
  
  We zien priesters - in soutane en al - behendig over de schuine daken balanceren of het niets is, en kennelijk heeft iedere kerk en abdij een vluchtroute en place, waarbij de loopplanken en trappen al klaarstaan om van het ene dak naar het andere te komen. Het is nogal een avontuurlijk leven in die abdijen als we Jewison moeten geloven, maar erg geloofwaardig is het allemaal niet.
  
  
  De andere partij(en) in dit verhaal - een duister religieus clubje, bestaande uit een paar oude mannen met kennelijk nogal wat invloed - hebben hem al die tijd verborgen gehouden met behulp van de katholieke kerk. Je vraagt je af waarom, want hij had immers presidentiële gratie gekregen! spoiler:
  

  Zodra de nieuwe wet er is en hij wérkelijk hulp nodig heeft wil men plotseling van hem af. In plaats van hem simpelweg een ticket en wat geld te geven zodat hij naar het buitenland kan - iets wat hij zelf ook graag wil en wat veruit de meest logische oplossing zou zijn (de rechter zegt machteloos te staan zodra hij het land zou verlaten) - besluit men hem uit te schakelen. Dit heeft aanmerkelijk meer voeten in de aarde dan hem het land uit te helpen, en het trekt ook nogal de nodige aandacht. En als het dan fout loopt beginnen deze machtige mannen met hun duistere geheimen ineens te praten als Brugman bij de aanblik van een koppel sullige rechercheurs. De logica is ook hier weer ver te zoeken. (Overigens is het ook nog maar de vraag of een presidentieel pardon zo maar overruled kan worden door een nieuwe wet).
  
  
  Dan Michael Caine. Die was op z'n minst toch wel okay, zou je denken. Helaas was dit een van z'n mindere rollen. Hij is goed als hij 'zijn ding' doet, en handig zijn tegenstanders pareert of uitschakelt. Maar het wil er gewoon niet in dat hij het ene moment als een getraind commando zonder blikken of blozen de vijand uitschakelt en op het andere moment een zielig, jammerend mannetje is - iets wat zich een paar keer afwisselt in deze film. Brossard heeft spijt van zijn daden, wat prima is, maar dat kun je ook subtiel spelen. Dit neigt herhaaldelijk flink naar het schmieren. Jammer, want onder goede regie had iemand als Caine de film wellicht nog kunnen redden. (Maar goed, onder de juiste regie was het waarschijnlijk een heel andere film geworden)
  
  Verder is er een - tamelijk overbodige - scene met Brossard's vrouw, die vermoedelijk voornamelijk dient om Charlotte Rampling op de credits te kunnen zetten. Brossard is even onaardig jegens haar biefstuk etende hondje, wat waarschijnlijk dient om ons nog even in te wrijven dat hij heus een nare man is, ondanks dat hij nog z'n laatste cent aan zijn afstandelijke vrouw geeft terwijl hij op de vlucht is en platzak. In filmland mag je desnoods iedereen afknallen, maar naar doen tegen of over hondjes is een doodzonde.
  
  Tenslotte dringt zich onwillekeurig de vraag op of je een film die volledig gaat over Fransen en zich geheel afspeelt in Frankrijk niet beter met een Franse (of minstens Franstalige) cast gefilmd had kunnen worden. De Engelse taal stoort hier nogal, zeker als zelfs de plaatsnamen consequent verkeerd worden uitgesproken (bijv. het herhaaldelijke Fréézjes i.p.v. Frejús).
  
  Een van de meest storende elementen is nog wel dat om de haverklap de betraande gezichten van de geëxecuteerde joden in zwart-wit gefilmde 'flashbacks' voorbij komen. Goedkoop effectbejag, wat direct associaties oproept met die kitscherig schilderijtjes met zo'n huilend zigeunerkindje. Bah, dit is gewoon zakkenvullerij over de ruggen van de slachtoffers. En dan moet je wel lef hebben om de film ook nog op te durven dragen aan diezelfde slachtoffers. Als je wérkelijk een eerbetoon wilt maken, maak dan iets wat integer en ingetogen is, niet zo'n commercieel prulwerkje. Dit is je reinste lijkenpikkerij.
  
  En als de logica, het rammelende script, de slappe dialogen en het her en der ondermaatse acteerwerk je niet deert en je alles met een flinke schep zout neemt, houd je dan nog een aardige 'popcorn' film over? Helaas niet, want - ofschoon de film ook z'n goede momenten heeft - echt spannend wil het maar niet worden.
  
  Eén ster voor het camerawerk en de paar momenten waarop Caine in vorm was.