The Lord of the Rings: The Return of the King

[filmfocus]

Tja. Hoe nu te beginnen aan een recensie van een film die ervoor gezorgd heeft dat je drieëneenhalf uur achtereen de adem hebt moeten inhouden, een film die het sluitstuk is van een van de meest omvangrijke projecten uit de filmgeschiedenis, het laatste deel van een trilogie die in elke scène, in elk beeld, in elk frame pure liefde voor het medium uitwasemt? Zo dan maar. 'The Return of the King' is alles wat je er van mocht verwachten. En meer. Veel meer.

Tot mijn geluk en tegelijkertijd ook tot mijn spijt behoor ik tot dat kleine deel van de wereldbevolking dat nog nooit ook maar één letter van schrijver J.R.R. Tolkien tot zich genomen had toen 'The Lord of the Rings' met 'The Fellowship of the Ring' zijn aanvang nam. Als men mij daarvoor had gevraagd wie Frodo, Gandalf en Gollum waren had ik waarschijnlijk gedacht dat Kermit de Kikker een eigen show had gekregen waarin zijn neuskeutels een rol speelden. Met 'The Fellowship of the Ring' begon de saga superieur. In tijden geen film gezien die zoveel magische momenten kende. Het tweede deel, 'The Two Towers', was ook indrukwekkend, maar leek toch vooral noodzakelijk als tussenstuk. De verschillende verhaallijnen stonden iets te veel op zichzelf en The Battle of Helm's Deep was imposant, maar duurde vooral ook erg lang. Bovendien ontwikkelden het verhaal en de personages zich tijdens de strijd nauwelijks. (gelukkig is de Extended DVD versie beter) Hoe anders is dat allemaal in 'The Return of the King'.

De film begint met een flashback naar het moment dat Sméagol de ring vindt en langzaam maar zeker in de paranoïde Gollum verandert, de volledig uit computerpixels opgetrokken reisgezel van Frodo en Sam. Zoals aan het eind van deel twee duidelijk werd, vindt Gollum dat hij door 'master' Frodo is verraden. Vanaf nu staat Gollums dienstbaarheid aan de uitverkoren hobbit volledig in het teken van het terugkrijgen van 'my precioussss', Gollums koosnaampje voor de ring. Daarbij loopt Gollum weer heerlijk schizofrene gesprekken met zichzelf te voeren om zichzelf te overtuigen van zijn eigen gelijk. Terwijl ze Mount Doom (waar de ring in vernietigd moet worden) naderen, raakt Frodo steeds meer letterlijk in de ban van de ring. Langzaam maar zeker verandert hij in een junkie die het verschil tussen vrienden en vijanden niet meer kan herkennen. Tot groot genoegen van Gollum en tot grote wanhoop van Frodo's trouwe metgezel, de goeie ouwe Samwise Gamgee.

In de tussentijd moeten de overige zes leden van de Fellowship de mensheid behoeden voor uitroeïng. Ieder op geheel eigen wijze. Ze komen elkaar weer tegen tijdens de zogenaamde 'Battle of Pellenor Fields' dat de oorlog uit deel twee reduceert tot een potje haren trekken op de kleuterschool. Er moet weer een stad verdedigd worden, dit keer het oogverblindend mooie Minas Tirith, ook wel de Witte Stad genoemd, waar de koning hoort te zetelen. Momenteel wordt de stad bestuurd door de stadhouder die (verscheurd door schuldgevoelens na de dood van zijn lievelingszoon) zichzelf tot waanzin drijft. Behalve duizenden Orcs heeft Sauron nu ook een heel leger Olifaunten (uit de kluiten gegroeide olifanten met vier of meer slachtanden) op de mensheid afgestuurd. Er lopen reusachtige trollen mee die met rotsblokken ter grootte van een Gooise villa de stad verwoesten. En de gezichtloze Zwarte Ruiter vliegt moordend rond op zijn vliegende draak die een gekrijs uitstoot dat een van de onaangenaamste geluiden uit de filmgeschiedenis moet zijn. Tijdens de spaarzame adempauzes die je tijdens de strijd krijgt, heb je het gevoel door een bulldozer omvergereden te zijn. Maar tijd om te herstellen is er niet, want tijdens die adempauzes ben je weer bij Frodo wiens individuele strijd zo mogelijk nog ondraaglijker is in al z'n spanning.

Maar niet alleen de spanning loopt op tot ongekende hoogten, 'The Return of the King' zit ook weer net zo vol met betoverende momenten als het eerste deel. Let eens op hoe er lichtbakens op de toppen van bergen ontstoken worden om te seinen dat er hulp nodig is. Laaiend vuur op sneeuwtoppen, magische beelden. Of hoe Gandalf met zijn paard Shadowfax de straten van Minas Tirith omhoog dendert. Of hoe Gollum met zichzelf gesprekken voert in de spiegeling van een watertje. Met z'n drieëneenhalf uur lijkt 'The Return of the King' wat aan de lange kant. En nadat het eigenlijke verhaal verteld is, volgt er nog een epiloog van minstens een half uur met een hoop sentimentele momenten. Dat lijkt een beetje overbodig, maar het is eigenlijk pure noodzaak. In de grofweg negen uur die het avontuur heeft geduurd (van de idyllische Shire/Gouw waar de hobbits vreedzaam samenleefden tot aan de doodse sfeer van Mordor) ben je alle personages zo ongeveer als vrienden gaan beschouwen. En als je van vrienden afscheid neemt, moet je daar de nodige tijd voor uittrekken.

Want eigenlijk wil je helemaal geen afscheid nemen. Maar het moet. "Aan alles wat een begin heeft, komt een einde", zei een personage in een onlangs verschenen niet nader te noemen film, die als sluitstuk van een trilogie door 'The Return of the King' met de vingers in de neus wordt verpletterd. Als op zichzelf staande film is 'The Return of the King' al indrukwekkend, als onderdeel van een van de meest grootschalige filmprojecten ooit al helemaal. De wereld zal nooit meer hetzelfde zijn. In een zwart gat zullen wij vallen. Er zijn dingen veranderd die nooit meer onveranderd gemaakt kunnen worden. Hoe Peter Jackson het ooit in z'n hoofd heeft gehaald om aan een film van meer dan negen uur te beginnen, mag een raadsel heten. Een nog groter raadsel is hoe het hem gelukt is om het tot zo'n verbluffend einde te brengen. De man moet wel een megalomane gek zijn. Laat ons daarvoor dankbaar zijn. En breng de Oscars maar vast binnen. Opgesteld in rotten van tien.

Mark Joost Meijer

[yttje]

de boeken vond ik al geweldig maar de films zijn ook briljant gemaakt,
fantasie wordt werkelijkheid. Dat is de kracht van film.

[Thiem]

een machtig epos
hopenlijk komen er nog meer van

[leisureman]

Ik heb de speciale extended edition trilogie aangeschaft, en dat is toch toch wel heel veel waar voor je geld. Naast het grandiose epos zijn de toegevoegde extra's van zeer hoog nivo. De film is in z'n geheel van commentaar voorzien en de documentaire over de totstandkoming is werkelijk indrukwekkend. Ik ben het trouwens niet met de recencent eens dat "the two towers" geen karakterontwikkeling had. Als de wederopstanding van gandalf en king theoden geen karakterontwikkelingen zijn weet ik het niet meer. Het epos kent wel z'n wat saaiere "gevoelige" momenten maar dat geeft de film wel extra diepgang.

[eowinny]

Ik zelf heb de special extended edition gekregen voor mijn verjaardag en het is inderdaad zeker waar voor je geld... met de velen extra's kom je goed te weten hoe deze o zo goede film is gemaakt... De toch lange tijd durende trilogie lijkt niets wanneer het avond is en je de films na elkaar kijkt.... de dik 9 uur vliegen voorbij en elke keer dat je ze opnieuw kijkt valt je weer iets nieuws op...
Gewoon een top film !