Functioneel naakt lijkt vooral een term waarmee je acteurs makkelijker uit de kleren kunt krijgen. Of om rondhuppelend naakt wat artistieke meerwaarde mee te geven. Dat het nodig is voor het verhaal, dat het personage zo extra kwetsbaar overkomt, etc. etc. Dat verkooppraatje was niet nodig voor de acteurs uit 'Shortbus'. Ze wisten wat er van ze verlangd werd, van begin af aan. Misschien deden ze daarom juist mee. Toen regisseur John Cameron Mitchell (bekend van "Hedwig and the Angry Inch") aankondigde een seksueel expliciete film te willen maken, kreeg hij zo'n 500 tapes met open audities toegezonden. Allemaal geheel vrijwillig.
Vanaf scene één is het raak. Het eerste beeld: Een man zit in bad en filmt zijn geslachtsdeel. De eerste woorden die in de film vallen zijn net zo weinig verhullend: "Are you a top or a bottom?" Duidelijkheid. Hier ga je niet met je ouders heen als je geen plaatsvervangende schaamte wil oplopen. Maar om 'Shortbus' af te doen als enkel een film waarin iedereen alleen maar loos gaat, waarin de achtergrond constant uit een grote orgie bestaat, kortom 'Shortbus' labelen als een cultureel verantwoord excuus om porno te kijken, dat zou zonde zijn en veel te makkelijk.
Het verhaal gaat van start bij homokoppel 'de twee Jamies'. Dat klinkt als een kroeg, maar zo wordt het tweetal nu eenmaal genoemd. James 1 was vroeger 'n kinderster, zo nu en dan wordt hij nog herkend van de populaire sitcom waar-ie in speelde. James 2 (Jamie) heeft niet veel meer op z'n cv staan dan zijn voormalig werk als jongenshoer. Samen gaan de twee Jamies in therapie, ze willen hun relatie namelijk openbreken op seksueel gebied. Sofia die hen hierbij gaat helpen, is op haar beurt een zenuwinzinking nabij. Ze is een relatie- annex sekstherapeute die nog nooit een orgasme heeft gehad.
Na een ontmoeting in de club Shortbus - zo'n beetje het clubhuis voor de vrijgevochten medemens - voegt de jonge Ceth zich bij de twee Jamies. Hij gelooft in een monogame driehoeksverhouding met hen allebei. En dan is er ook nog de prostituee en kunstenares Severin die zich verschuilt achter haar rol van domanatrix.
Zo opgesomd bestaat dit ensemble uit een handjevol getroubleerde zielen met aparte visies, het valt niet te ontkennen dat 'Shortbus' een behoorlijk 'this state we're in'-gehalte heeft. Een (lach)spiegel die ons toont hoe de wereld er nu aan toe is. De seksuele moraal na 9-11, zoals in de film genoemd "het enige echte wat veel jonge mensen overkomen is". Al dat gekronkel als een manier om troost te vinden? Om eens een ouderwets etiket op deze film te plakken: dit is een zedenkomedie, maar dan voor de jaren nul. De nieuwe hippies zijn gearriveerd.
Is dat goed? Ja, dat is goed want 'Shortbus' is 'n verademing, niet het soort film waarin klaarkomen een dieptragische gebeurtenis is of waar je na afloop een serieus debat over hebt in de foyer. Het 'in your face'-beleid van de film is zelfs heel keurig. De overvloed aan beelden die we dagelijks over ons heen gestort krijgen zal hier aan meegeholpen hebben, want wat provoceert nou eigenlijk nog? Nergens wordt het schokkend of uit de toon met het verhaal. En dat helpt, want stiekem lijkt het er op dat 'Shortbus' helemaal niet wil provoceren.
Wat vooral boven komt drijven als je achteraf aan 'Shortbus' denkt, is gezelligheid en tederheid en lief zijn voor elkaar. Een groot pleidooi voor eigenheid, vredelievendheid, acceptatie. Van dat soort dingen. Zoals de Fransen graag uitschreeuwen: Liberté, Egalité, Fraternité! Die sfeer en lievigheid maakt de aandoenlijkheidsfactor van de film enorm, maar het is meteen ook het punt waarop het dreigt fout te gaan. Zo'n lieve boodschap kan uitlopen op een drakerig geheel. Vooral tegen het eind is er de neiging alles uitbundiger te bezingen dan in een smartlap. Het slotstuk is hier het toonbeeld van, maar tegen die tijd vergeef je dat de makers graag.
Eerlijkheid gebiedt te zeggen dat 'Shortbus' geen perfecte film is. Er zijn vast tegenstanders genoeg die meteen kunnen opdreunen wat ze stoort: Het drama is weinig genuanceerd, oppervlakkig, de humor kan best flauw zijn (om te onthouden: vibrerend ei, heel "American Pie" maar dan om te lachen).
Toch is er reden tot jubelen. Al die geslaagde en soms kneuterige dingen bij elkaar opgeteld maken namelijk een heel menselijke en vertederende film. Een soort Bambi die met wankele benen toch op het op het gladde ijs gaat staan. Dat lef en enthousiasme mag best beloond worden, helemaal als het qua sfeer doet het denken aan een ver eastcoast neefje van 'Me and You and Everyone We Know'.
Mocht je ooit nog iemand het Amerikaanse volkslied willen zien zingen met een mannelijk geslachtsdeel als microfoon, grijp dan nu je kans.
