De naar Amerika gevluchte Afghaanse schrijver en arts Khaled Hosseini kon met het verschijnen van zijn deels autobiografische debuutroman 'The Kite Runner' ('De vliegeraar') in 2003 meteen een bestseller op zijn naam schrijven. In de Verenigde Staten belandde het op de derde plek van de best verkochte boeken van 2005. Ook wereldwijd heeft de roman een grote schare fans en hetzelfde geldt voor Hosseini's tweede boek, 'A Thousand Splendid Suns' ('Duizend schitterende zonnen'). Gezien de internationale belangstelling voor de roemruchte geschiedenis van Afghanistan leent 'The Kite Runner' zich juist nu uitstekend voor een filmbewerking. De Duitse regisseur Marc Forster, die eerder lof oogstte met Monster's Ball en Finding Neverland, mocht de klus klaren.

Hoofdpersoon is Amir, een jongen van goede komaf die met zijn vader in een luxe villa in Kabul woont. Zijn beste vriend is Hassan, de zoon van de bediende van Amirs vaders. Het verschil in komaf lijkt de twee vrienden niet in de weg te staan. Regelmatig trekken ze eropuit om te gaan vliegeren. De kunst is hierbij om andere vliegers uit de lucht te snijden. Als dit lukt ben je even de koning van Kabul. Mocht iemand het in zijn hoofd halen om de vlieger van Amir uit de lucht te halen dan gaat Hassan achter de verantwoordelijke aan.

Bij een van deze revanchepogingen loopt Hassan in een hinderlaag en wordt hij door een groep jongens bruut mishandeld en verkracht. Zijn vriend Amir gaat naar hem op zoek, maar komt te laat. De vriendschap tussen de twee jongens zal nooit meer hetzelfde zijn. Eind 1979 vallen de Russen Afghanistan binnen en Amir en zijn vader worden gedwongen te vluchten naar buurland Pakistan. Uiteindelijk belandt hij in de Verenigde Staten, ver van zijn vaderland en zijn vriend Hassan.

Innerlijk dilemma
Het daadwerkelijke verhaal wordt in gang gezet als de inmiddels volwassen Amir een telefoontje krijgt met het verzoek zo snel mogelijk af te reizen naar Afghanistan, omdat een goede vriend van zijn vader op sterven ligt. Hierdoor wordt voor Amir de moeizame en enigszins weggestopte band met zijn thuisland weer pijnlijk duidelijk. Dit is een gevoel dat voor Westerlingen maar moeilijk te vatten is en Forster diept de tegenstrijdige gevoelens die in Amir leven niet volledig uit. Het innerlijke dilemma laat zich raden, maar de gedachten van de hoofdpersoon zijn niet te lezen zoals in een roman. Voor het dramatische effect was het beter geweest als Forster en scenarioschrijver David Benioff dieper waren ingegaan op Amirs gevoelens.

Dat Amir vervreemd is van Afghanistan blijkt als hij bij terugkomst tegen het Taliban-regime aanloopt. Wat volgt heeft nog het meeste weg van een spannende actiethriller, waarbij op grove wijze duidelijk wordt waartoe de Taliban in staat zijn. Deze verwikkelingen staan in groot contrast met de scènes uit de jeugd van Amir en Hassans. Forster weet bij deze terugblikken met vrijwel onzichtbare en intieme regie knappe acteerprestaties uit de onervaren kindacteurs te toveren. Op vals sentiment kan Forster hier nergens betrapt worden: door het innemende spel van de jonge acteurs komen hun belevenissen en gevoelens echt en oprecht over. Wel is het af en toe behoorlijk soft, wat ook geldt voor het einde waarbij de touwtjes netjes aan elkaar geknoopt worden.

Westerse blik
The Kite Runner is gemaakt met een Westerse blik en gefinancierd met Amerikaanse middelen. Het is moedig en toe te juichen dat er geen politiek standpunt wordt ingenomen, ook al zou de verleiding hiertoe enorm groot zijn. Het Hollywoodsausje waarmee de verfilming is overgoten, zal een breed publiek aanspreken, en de opnames in China hebben prachtige plaatjes opgeleverd.

Regisseur Forster heeft echter geen culturele link met Afghanistan. Hierdoor mist zijn kijk op de zaak een bepaalde diepgang, omdat deze simpelweg door een Westerse regisseur moeilijker is aan te voelen. De innerlijke vertwijfeling van Amir is best universeel te vertalen, maar ook hier laten de makers de kijker soms ernstig in de steek. Daar staat tegenover dat een Afghaanse regisseur wellicht een film had afgeleverd die te ontoegankelijk en traag zou zijn voor een wereldwijd publiek.

Er wordt constant geschipperd tussen aangrijpend maar soms mierzoet drama en heftige scènes, vooral wanneer het gaat om de mishandeling van Hassan en de praktijken en denkbeelden van het Taliban-regime. The Kite Runner zal een instant publiekslieveling zijn, net als de roman waarop het gebaseerd is. De filmversie boeit van begint tot eind, ondanks de tekortkomingen wat betreft het scenario dat toch behoorlijk aan de oppervlakte blijft. Er is dan ook een grote kans dat Forster en zijn ploeg eind februari met een of meerdere Oscars naar huis zullen gaan. De verfilming van Hosseini's tweede roman wordt in 2009 in de bioscopen verwacht.