IJzersterke superheld lijdt aan metaalarmoede

Een alcoholistische, vrouwenverslindende wapenproducent die ook nog eens een veertigplusser is. Nee, Tony Stark is op het eerste (en ook het tweede en derde) gezicht niet het prototype superheld. Dat vindt de beste man zelf ook. "I'm just not the hero type ... clearly", antwoordt Stark met een glimlach op de vraag of hij Iron Man is. En in die kromming van zijn lippen schuilt de waarheid, want Stark is wel degelijk een superheld. Hoewel Iron Man er met de nieuwste speciale effecten en de ene na de andere spetterende actiescène er aan de oppervlakte net zo uit ziet als zijn soortgenoten, is deze superheld allesbehalve doorsnee.

Regisseur Jon Favreau steekt dit feit niet onder stoelen of banken. Hij pronkt er zelfs mee door Robert Downey Jr. te casten als Stark. Hoewel de 40-jarige Downey Jr. het tegenwoordig wat rustiger aandoet, houdt hij net als Stark wel van een feestje. Zo erg zelfs, dat de talentvolle acteur door heftig alcohol- en drugsmisbruik een groot gedeelte van de jaren negentig in de bak of een afkickkliniek zat. De overeenkomsten ziet Downey Jr. ook en hij stortte zich op de rol. Al vanaf het begin was Downey Jr. nauw betrokken bij de productie. En dat is er vanaf te zien. De acteur draagt niet alleen de film, hij ís de film. En dat is zowel de kracht als uiteindelijk de zwakte van Iron Man.

Hete brij
Want zolang de politiek incorrecte Downey Jr. er lekker op los kan schmieren, is het genieten geblazen. De ene na de andere gevatte oneliner verlaat zijn lippen. Wat te denken van "to peace", als net een van zijn nieuwste raketten een enorme ravage heeft aangericht? De stoute humor van Stark staat in schril contrast tot de brave plot. Natuurlijk verwacht niemand dat een blockbuster een politiek statement maakt. Maar de laffe manier waarop Favreau om de hete brij heendraait, stoort dermate dat het een groot gedeelte van het plezier vergalt.

Stark is niet een onschuldige tiener zoals Peter Parker in Spider-Man, maar een man die stinkend rijk is geworden door het produceren van wapens. Wanneer hij na een wapentest in Afghanistan in een hinderlaag gewond raakt, wordt hij gevangen genomen door een bende terroristen. Daar komt hij tot de conclusie dat *slik* zijn wapens mensen doden.

Zwartepiet
Om niemand tegen het zere been te schoppen, maakt Favreau tot vervelens toe duidelijk dat de mensen achter de aanslag niet alleen Arabieren zijn, maar uit alle hoeken van de wereld komen. En zijn het wapenhandelaren zoals Stark en zijn mentor Obadiah Stane, gespeeld door een überschmierende Jeff Bridges, en niet het Amerikaanse leger die de zwartepiet krijgen toegespeeld.

Iron Mans gebrek om de fantasy aannemelijk te maken door de plot te injecteren met realistisch drama, maakt Starks transformatie van playboy naar superheld ongeloofwaardig. Starks openbaring wat er met zijn wapens gebeurt en de keuze die hieruit voortvloeit om van een 'handelaar des doods' in een All-American Hero te veranderen, zijn niet meer dan een noodzakelijk kwaad die dient als rustpunt tussen de actiescènes. Liever concentreert de regisseur zich op de bouw van het hypermoderne pak. Wat overblijft, is een soort klusprogramma voor gevorderden.