Voorzichtig op avontuur met het hele gezin

Je mag toch wel spreken van het ultieme Nederlandse jeugdboek als het de Griffel der Griffels ontvangt en daardoor wordt uitgeroepen als het beste kinderboek ooit. Deze eer viel de in Nederlands-Indië geboren en opgegroeide auteur Tonke Dragt te beurt voor haar tweede roman De brief voor de koning uit 1962. Dat vroeg natuurlijk om een verfilming, maar ga daar maar eens aanstaan. Regisseur Pieter Verhoeff klom in de regiestoel en zette een Nederlands-Duitse coproductie op touw, waarbij hij ook nog eens naar Schotland afreisde voor de achtergrondplaatjes.

Het verhaal draait allemaal om Tiuri, een zestienjarige ridder in opleiding, gespeeld door Yannick van de Velde die vier jaar geleden voor In Oranje nog een prijs als veelbelovend talent mocht incasseren. De schildknaap woont in een fictief koninkrijk en loopt aan het einde van zijn opleiding, waarbij hij met vier andere ridders in wording nog een laatste proef moet doorstaan, namelijk het doorbrengen van de nacht in de witte kapel.

Als tijdens deze educatieve opsluiting zijn aandacht wordt getrokken door een zonderlinge vreemdeling draagt deze hem op een brief bestemd voor de koning van het buurland Unauwen naar ridder Edwinem te brengen. Nadat Tiuri de ridder heeft opgespoord blijkt dat zijn komst te laat is, want de ridder is dodelijk gewond. Edwinem stelt de schildknaap in een laatste ademteug de opdracht zelf de brief af te leveren en daarvoor eerst naar de bergen van het grensgebied te gaan om daar een kluizenaar genaamd Menaures te bezoeken.

Verhoeff en scenarist Maarten Lebens doen weinig moeite om de persoonlijkheid van Tiuri goed neer te zetten, maar laten zich verleiden direct over te gaan op avontuur, spanning en achtervolgingen. Echt een beeld van wie de jongen is krijg je dus niet. Hij zal wel dapper aangelegd zijn, gezien het feit dat hij onverschrokken de nodige belagers van zich weet af te schudden en bovendien behoorlijk behendig is te paard.

Kameraadschap
Het zijn vooral de vele actiescènes en achtervolgingen die niet voldoende worden uitwerkt. Als de spanning een beetje dreigt op te lopen blaast Verhoeff menig maal de actie af door met een vergezochte redding of een wel erg makkelijke uitweg te komen. Natuurlijk zal hierbij zijn gedacht aan de jeugdige doelgroep en mocht het hierdoor vooral allemaal niet te eng worden. De echte verademing komt eigenlijk pas op het moment dat Tiuri generatiegenoot Piak (Quinten Schram) tegen het lijf loopt en de twee besluiten samen op te trekken. Vanaf dan wordt 'De brief voor de koning' een verhaal over kameraadschap en de opofferingen die dit soms vraagt en is het verhaal wat betreft thematiek eindelijk waar het zijn moet.

Veel van de oogstrelende achtergronden werden opgenomen in Schotland en het woeste landschap van de hooglanden versterken het epische gevoel dat in de verte een beetje doet denken aan de The Lord of the Rings films. Verhoeff heeft een enorm bataljon aan nationale acteergrootheden aan laten rukken, waarvan het leeuwendeel het met een paar zinnen tekst moet stellen. Wat bijvoorbeeld Gijs Scholten van Aschat, Monic Hendrickx en vooral Daan Schuurmans te zoeken hebben in dit ridderverhaal blijft namelijk een raadsel. Eigenlijk voegt wat bijrollen betreft alleen de casting van Michiel Romeyn als roverleider echt iets toe.

Daar komt bij dat door het systeem van coproductie er ook een aantal Duitse acteurs moesten worden ingezet, van wie de stemmen dan opeens klinken als Bram van der Vlugt of (wederom) Gijs Scholten van Aschat. Het zal de jeugd weinig kunnen schelen. Ondanks de wat flauwe actie en het inspiratieloze acteerwerk van Van de Velde is De brief voor de koning een onderhoudende avonturenfilm geworden die zijn weg prima zal weten te vinden bij de doelgroep. En daar zal het Verhoeff uiteindelijk toch om te doen zijn geweest.