Vermakelijke verzinsels in een echte oorlog

Het handelsmerk van regisseur Quentin Tarantino is dat hij de beste elementen plukt uit verschillende filmgenres en -stijlen, om er een nieuw geheel van te maken. Net als de twee delen van Kill Bill is ook Inglourious Basterds weer een vrolijk allegaartje geworden, met dit keer aan de basis de samenkomst tussen de gewelddadige spaghettiwestern, het klassieke oorlogsdrama en de fantasievolle avonturenfilm. En aangezien een verhaal dat zich afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog zich nu eenmaal niet leent voor al te veel verwijzingen naar de moderne popcultuur, legt Tarantino dit keer een grote rol weg voor het medium film zelf. Licht ontvlambare nitraatfilm welteverstaan.

Inglourious Basterds begint ijzersterk in het eerste hoofdstuk met een mentale krachttoer tussen twee mannen, die waardig is aan de grootmeester van de western, Sergio Leone. Een norse landarbeider ziet vanaf zijn afgelegen boerderijtje een stofwolk in de verte en stuurt zijn dochters naar binnen. De stofwolk wordt niet gevormd door ruiters te paard, maar door een groepje gemotoriseerde Nazi's onder leiding van roverhoofdman kolonel Hans Landa. Deze 'Jodenjager', die gespecialiseerd is in het oprollen van onderduikadressen, doorziet iedere vorm van misleiding en drijft zijn slachtoffers tijdens quasi-vriendschappelijke ondervragingen een hoek in, om vervolgens zichtbaar te genieten van hun vergeefse uitvluchten. Hij is als een jachthond die speelt met aangeschoten wild. De onvermijdelijke afloop laat zich raden.

Met acteur Christoph Waltz in de rol van Landa heeft Tarantino zijn grootste troef in handen. Dat blijkt in negatieve zin wanneer Brad Pitt in hoofdstuk twee zijn intrede doet als luitenant Aldo Raine, de leider van de Inglourious Basterds. Deze groep Joods-Amerikaanse soldaten heeft tot doel zoveel mogelijk Nazi's neer te schieten, dood te knuppelen en te scalperen. De overlevenden krijgen een hakenkruis in hun voorhoofd gekerfd. Dat Tarantino het expliciete geweld niet schuwt moge duidelijk zijn - Inglourious Basterds kent zelfs de gruwelijkste beelden uit zijn oeuvre - maar uit Pitts mond komen de ironische teksten plotseling nogal ingestudeerd en een stuk minder pakkend over.

Taalvirtuoos
Gelukkig blijkt de superster de enige zwakke schakel in de ensemble cast te zijn. Zo is actrice Mélanie Laurent indrukwekkend als de Joods-Franse Shosanna Dreyfus, een Parijse bioscoopexploitante die door de episodes heen de rode draad in het verhaal vormt. Ook een schier onherkenbare Mike Myers is treffend in zijn cameo van een Britse generaal. Toch blijft Christoph Waltz - die op het Film Festival van Cannes terecht werd bekroond tot Beste Acteur - met kop en schouders boven de rest uitsteken. De introductie van alle andere personages ten spijt, herpakt Inglourious Basterds zichzelf na de opening dan ook pas weer echt als taalvirtuoos Hans Landa in een later hoofdstuk opnieuw ten tonele verschijnt. Een ander hoogtepunt bereikt Tarantino met een Mexican standoff in een kleine Franse kroeg, waar drie van de Basterds een rendez-vous hebben met een spionne die omringd wordt door een groepje aangeschoten Duitse soldaten.

Door niet alleen alle verzonnen personages maar ook Hitler en Goebbels neer te zetten als karikaturale figuren, laat Tarantino er geen twijfel over bestaan dat Inglourious Basterds een uitvergroot verzinsel is. Een verzinsel dat zich toevallig afspeelt in een waargebeurde oorlog. Niet voor niets begint hij zijn epos met "Once Upon a Time... in Nazi-occupied France". En terwijl die oorlog als een donkere wolk boven de fictieve gebeurtenissen blijft hangen, trekt hij het realiteitsgehalte weer enigszins op niveau door zijn personages uitvoerig Frans en Duits te laten spreken. Hiermee krijgen vooral de ondervragingsscènes de onderhuidse spanning die ze moeten hebben en verzanden de dialogen niet in oeverloos gezever, zoals gebeurde in Death Proof.

Inglourious Basterds is tweeënhalf uur puur vermaak en aan het einde schroomt Tarantino dan ook niet zichzelf een flink compliment te geven. Met een vette knipoog natuurlijk, want zoals de opzettelijk fout gespelde filmtitel al aantoont, moet je deze mengelmoes vooral niet te serieus nemen.