Twijfelen aan 'de waarheid'

Zoals de jonge zuster James (Amy Adams) aan den lijve ondervindt, kan uitgesproken twijfel leiden tot harde conclusies. Tijdens haar les op een Katholieke privéschool, roept priester Flynn (Philip Seymour Hoffman) de enige zwarte student bij zich. Later ziet zij de priester een kledingstuk van de student in zijn eigen kluisje leggen. Zuster James denkt dat de priester de jongen heeft misbruikt en deelt haar vermoedens met zuster Aloysius (Meryl Streep). Het strenge schoolhoofd neemt de beschuldiging voor waarheid aan en weet bijna iedereen te overtuigen van haar standpunt. Doubt volgt de drie hoofdpersonen en hun eigen idee over wat er nu eigenlijk heeft plaatsgevonden.

De vraag of de priester wel of niet schuldig is aan seksueel misbruik, is goed voor meer dan anderhalf uur twijfel. Doubt gaat in sneltreinvaart voorbij door de scherpe en doodeerlijke gesprekken die Aloysius en Flynn met elkaar hebben. Wanneer de zuster de priester voor het eerst confronteert met haar vermoedens, formuleert zij haar zinnen nog zorgvuldig. Maar beiden blijken zo overtuigd van hun eigen gelijk, dat woorden alleen niet voldoende zijn elkaar uit balans te brengen.

Wind of change
De dialogen krijgen nog meer betekenis wanneer je weet dat Doubt zich afspeelt in de jaren '60 toen Paus John XXII een grote reformatie van de kerk voorstelde. Het instituut moest moderner worden in de manier van geloofsbelijden. De hiërarchische structuur verdween, zodat de priester meer bij zijn volgelingen betrokken kon zijn. Priester Flynn belichaamt deze verandering, terwijl zuster Aloysius juist wil dat alles bij het oude blijft. Ze knoopt een gesprek aan met de moeder (Viola Davis) van de zwarte student, waardoor zij gaat inzien dat sommige veranderingen niet terug te draaien zijn. Dit wordt gesymboliseerd door de wind die steeds harder gaat waaien en haar bijna letterlijk omver blaast.

Meryl Streep (Sophie's Choice, Kramer vs Kramer) weet het karakter van Aloysius heel goed te vatten. Ze is streng en kil, maar diep van binnen ook warm en grappig. Naarmate de film vordert zie je de zuster langzaam veranderen. Amy Adams (Enchanted, Miss Pettigrew Lives for a Day) is minder subtiel in de overgang van een schuchtere gelovige naar een strengere variant. Tenslotte weet Philip Seymour Hoffman (Magnolia, Synecdoche, New York) de kijker zoals altijd met zijn niets verhullende blik en afwisselend vriendelijke en strenge stem voor zich te winnen.

De acteerprestaties van Streep, Hoffman, Adams en Davis zijn opmerkelijk genoeg alle vier goed voor een Oscarnominatie. Toch is het niet verwonderlijk dat de nominatie voor Beste Film aan Doubt voorbij ging. De sterrencast weet de centrale schuldvraag op een subtiele manier op het publiek over te brengen, maar dit wordt aan het einde van de film teniet gedaan. Er wordt een duidelijke hint gegeven waardoor al het voorgaande minder indruk achterlaat. Maar de scherpe dialogen en het geweldige acteerwerk zijn genoeg reden om heel even aan je eigen waarheid te twijfelen.