Vijftien jaar geleden zorgde Wes Craven voor een revival van het slashergenre dat hij mede zelf de fles heeft gegeven en grootgebracht. Het duurde niet lang voordat de openingsscènes van Scream, waarin Drew Barrymore met telefoon in haar hand en ouders in aantocht naar het slagveld werd afgevoerd, de status van klassiek horrormoment bereikte. De insteek van Craven, in wat toen nog een Scream-trilogie heette, was altijd het op de hak nemen van het genre, de vastgeroeste clichés en regels die eraan kleefden. Deel twee en drie draaiden om de film in de film, die weer gebaseerd was op de oorspronkelijke gruwelijkheden die Sidney Prescott aan een onuitroeibaar trauma hielpen. We zijn ruim tien jaar verder sinds Scream 3. Een nieuw decennium is aangebroken, waarin horror vooral goor en complex moet zijn, getuige de martelporno van de ontelbare Saw-delen. Staat Wes Craven met een tweede Scream-drieluik nog steeds zijn mannetje?

Bij de opening van Scream 4 - of als je hip wil zijn: Scre4m - heeft aanvankelijk nog de twijfel de overhand. Maar Craven heeft een dubbele verrassing in petto die weliswaar niet nagelbijtend spannend is, maar wel zijn gevoel voor humor en bijdetijdse instelling illustreert. Het doet je de zin in de bijna twee uur die nog volgt, alleen maar toenemen. Ook Craven is de stortvloed aan inspiratieloze prequels, sequels en vooral remakes niet ontgaan. De fictieve Stab-reeks die vanaf Scream 2 de ronde doet, is inmiddels aanbeland bij deeltje zeven. Voor de filmfreaks van Woodsboro nodigt de fakereeks, die inmiddels tot rasechte cult is verheven, uit tot jaarlijkse marathons. Het wachten is natuurlijk op het moment waarin de echte Ghostface-killer weer zijn mes trekt en de fameuze woorden "hello Sidney..." uitspreekt.

Gelukkig hoeven we daar niet lang op te wachten. Craven en zijn vaste scenarist Kevin Williamson trekken een blik verse goedgebekte tieners open en stoomt ze in korte tijd klaar voor fileersessies die zich traditiegetrouw veelal aankondigen met een telefoontje. Hierbij springen Kirby Reed (Hayden Panettiere) en Jill Roberts (Emma Roberts), het nichtje van Sidney, het meest in het oog. Maar ook alle overlevende oudgedienden zijn van de partij zodra de gemaskerde moordenaar weer van zich laat horen. De gehaaide reporter Gale Weathers (een strak gebotoxte Courteney Cox) is in het huwelijksbootje gestapt met de suffe politiesheriff Dewey (David Arquette). Prolongerend beroepsslachtoffer Sidney (Neve Campbell) gaat de boer op met haar autobiografie annex zelfhulpboek en speelt zich binnen no time in het vizier van een nieuwe snijmaniak.

Rotzooi niet met het origineel
Scream 4 sluit grotendeels aan bij het eerste deel en doet dit met het excuus dat het de spot wil drijven met de remakezucht van Hollywood. De nadruk ligt echter sterk op social media en het film-in-een-filmconcept. Wat betreft fantasie gaat het openingsdeel van wat hopelijk een tweede trilogie gaat worden, hierdoor dan ook al vrij vlot onderuit. Maar echt een punt is dit niet. Doordat er diverse parallellen worden gelegd met deel één en je continu wordt ingewreven dat je bij remakes niet moet rotzooien met het origineel, roepen Craven en Williamson een onvermijdelijk rondje vergelijken op zich af. In dat opzicht blinkt dit vierde deel niet uit in originaliteit. Wat je misschien nog zou kunnen uitleggen als een knipoog naar de eerste Scream kun je net zo goed bestempelen als schaamteloze copy-paste actie of zelfplagiaat.

Onoverkomelijk of bezwaarlijk is dit allerminst. Craven heeft zich niet laten verleiden tot allerlei hippe trucjes om een nieuwe door slash en gore verwende generatie aan te spreken. Als een kwijlende Sint-Bernard blijft hij trouw aan het uitgangspunt van de Scream-mythologie. Hierbij wijkt hij zelden van zijn strategie af, maar zorgt wel voor voldoende nieuwe invalshoeken om de reeks ook na een decennium nog spannend en fris te houden. De uitkomst van alle slachtpartijen mag zelfs best gewaagd genoemd worden.

Het is bovendien een zeldzaamheid dat een vierde deel van een horrorreeks nog steeds de cast van het eerste uur aan zich weet te binden. Horror is het genre bij uitstek dat haar bestaansrecht ontleent aan clichés en vaste wetten. Net als zijn drie voorgangers speelt Scream 4 hiermee, maar houdt zich er tegelijkertijd ook weer strikt aan. Het vereist een vakman als Wes Craven om van deze tegenstrijdigheid een vermakelijke doorstart van een legendarische serie te maken.