Je moet zo'n beetje onder een steen geleefd hebben als de hype rondom de Millennium-reeks van de Zweedse misdaadauteur Stieg Larsson je de afgelopen tijd ontgaan is. Zowel de drie boeken als de verfilmingen waren een groot succes en volgend jaar zal de rage ongetwijfeld opnieuw oplaaien, wanneer Fight Club-regisseur David Fincher met zijn Amerikaanse remake komt. In de tussentijd vormt de 'Stockholm'-trilogie van de eveneens Zweedse Jens Lapidus een welkome afleiding. Eigenlijk is deze kwalificatie een onderschatting van Lapidus' creatieve geest, want de verfilming van het openingsdeel, Snel geld is van hogere kwaliteit dan alle drie Millennium-delen.

De relatief jonge Lapidus is naast een niet onverdienstelijke schrijver in het dagelijks leven strafrechtadvocaat. De Scandinaviërs hebben al decennia een reputatie hoog te houden wat betreft de verwoording en verbeelding van misdaad. Lapidus lift niet eenvoudigweg mee op het succes van landgenoot Larsson. Toch zal de vergelijkingsdrang tussen de twee misdaadauteurs lastig uit te roeien zijn en dat terwijl de verschillen immens zijn. Larsson belichtte zijn verhalen sterk vanuit de persoonlijk sores en het vereffenen van de rekeningen die daaruit voortkwamen. Lapidus laat juist zien hoe een jongen van eenvoudige komaf zo ver kan gaan dat hij in de top van een criminele organisatie kan belanden.

De hoofdpersoon, Johan 'JW' Westlund (Joel Kinnaman), wil zich graag beter voordoen dan hij is. Hij is opgegroeid in een klein gehucht in Zweden. Tegenover zijn studievriendjes doet hij graag alsof hij barst van het geld. Een goedkoop overhemd weet JW met wat slimme trucjes als een duur merk door te laten gaan. Om zijn chique levensstijl te bekostigen rijdt de student economie als taxichauffeur. Door zijn baas wordt hij op pad gestuurd om de Spaanse crimineel Jorge te volgen, die voor alles en iedereen op de vlucht is. Als Jorge zwaar gewond raakt neemt JW hem tegen wil en dank onder zijn hoede. Binnen no time zit JW in het brandpunt van de strijd tussen twee rivaliserende criminele bendes. Zij kunnen zijn economische kennis prima gebruiken, waardoor de onzekere student aan zelfvertrouwen wint en zich omhoog werkt in een drugskartel.

Het regent Zweedse Kronen voor JW, maar de vraag is of hij zich ooit nog uit deze spagaat weet te werken. Een mooie vrouw die hij ontmoet op een decadent studentenfeestje ziet hem helemaal zitten. Maar ze heeft geen flauw benul waar hij mee bezig is. Het gevolg is dat JW alles aan elkaar liegt maar al vlot tegen de lamp loopt als het meisje tegenstrijdigheden in zijn verhalen begint te ontdekken. Het knappe aan Snel geld (in het Zweeds uitgebracht als Snabba cash) is dat je je als toeschouwer zo ontzettend goed kan voorstellen hoe de economiestudent zich verliest in een wereld van macht en poen waarin je niets of niemand kan vertrouwen.

Frisse blik van een jonge hond
Dit is grotendeels te danken aan het innemende en bewust onzekere spel van Kinnaman. Hij speelt het type kakstudentje dat we allemaal wel kennen. Helemaal geen jongen dus om zich in te laten met al dat criminele tuig. JW voelt zich als één van hen voelt, maar hoe hij ook probeert en bluft, hij zal hij nooit één van hen worden. Het verhaal van Lapidus is vakkundig aan elkaar gesmeed door de jonge Zweedse filmmaker Daniél Espinosa die met Snel geld nog maar zijn derde film aflevert. Het lijkt alsof Espinosa het vak al jaren uitoefent gezien zijn technische kwaliteiten, maar hij heeft wel de frisse blik van een jonge hond.

Snel geld legt sterk de nadruk op de intermenselijke relaties, karakterontwikkelingen en het ongelooflijk natuurlijke verloop van JW's schreden op het criminele pad. JW radicaliseert en criminaliseert in rap tempo, maar blijft vergeleken met zijn nieuwe collega's een kleine jongen. Espinosa belicht de gebeurtenissen vanuit diverse gezichtspunten maar weigert partij te kiezen. Dat laat hij liever aan zijn publiek over. Doordat de omstandigheden van JW solide in de grondverf worden gezet kweekt de regisseur begrip en weet hij de kijker mee te nemen in de carrièremove van het studentje. Snel geld heeft de ideale balans tussen plotontwikkeling en actie weten te vinden. Daar wilde het bij de Larsson-verfilmingen nog wel eens aan ontbreken, om die vergelijking nog maar eens op te werpen.