Toen Tim Burton een decennium geleden begon aan een remake van sixties klassieker Planet of the Apes achtte hij de technologie nog niet rijp genoeg om de totaal geflipte apen helemaal uit de computer te toveren. Het gevolg was een merkwaardige knipoog naar de nostalgie van het origineel en een middelmatige toevoeging aan diens omvangrijke cv. Vrouwlief Helena Bonham Carter mocht zich met haar medecast in een apenpakje van grootmeester Rick Baker hijsen en uren achter de make-upspiegel doorbrengen. Inmiddels zijn we zover dat met de volwassen geworden motion capture technologie realistische wezens op het scherm te toveren zijn. Acteur Andy Serkis heeft in deze ontwikkeling een grote rol gespeeld. Na zijn levensechte vertolkingen van de door machtslust verteerde Gollum en een uit de kluiten gewassen gorilla mocht het Britse multitalent zich wederom uitleven in een apenrol.

In deze tweede reboot van de Planet of the Apes-serie heeft Serkis zich ingeleefd in de chimpansee Ceasar die een anti-Alzheimer gen van zijn moeder heeft geërfd. Hierdoor is hij zo ongelooflijk slim geworden dat hij zonder problemen een menselijke peuter de zandbak uitwerkt. Nu er al diverse motion capture vertolkingen van Serkis voorbij zijn gekomen begint zich een opmerkelijk patroon af te tekenen. De acteur en mens Serkis begint meer door te sijpelen in de beesten die hij naspeelt dan de acteur waarschijnlijk bedoeld heeft. Dit levert bezwaren maar geen onoverkomelijkheden op in de eerste helft van Rise of the Planet of the Apes. Wie diep in de groene pupillen van Ceasar kijkt herkent de blauwe kijkers van Andy Serkis. Zijn apenvertolking heeft regelmatig een geloofwaardigheidsprobleem, maar krijgt het voordeel van de twijfel.

Gelukkig heeft regisseur Rupert Wyatt - een opmerkelijke keus voor de job gezien diens onervarenheid - niet al zijn pijlen op de technologische hoogstandjes gericht. Daar had hij het ook niet mee gered. Wyatts schrijversteam heeft in deze opmaat naar een nieuwe franchise een prima balans gevonden tussen actie en verhaal. De hoofdrol van Alzheimeronderzoeker Will Rodman wordt vertolkt door James Franco. Will experimenteert er in onderzoekscentrum in San Francisco driftig op los en spuit de proefapen in met een genetisch gemanipuleerd serum waarmee dementie hopelijk snel tot het verleden zal horen. Na de ravage van een doorgedraaide chimp, de moeder van Ceasar, krijgt Will niet de toestemming om zijn onderzoek voort te zetten en het middeltje op mensen te testen. Zijn eigen vader (John Lithgow) knapt er echter behoorlijk van op en samen nemen ze de opvoeding van de jonge Ceasar op zich.

Gevangenisoproer
Veel genregenoten zouden na een gedegen introductie vol op het orgel gaan en de kijker overvoeren met nauwelijks van elkaar te onderscheiden achtervolgings- en andere actiescènes. Bij Wyatt blijft bescheidenheid de boventoon voeren, zonder dat de verveling toeslaat. Na een akkefietje met een opgefokte buurman belandt Ceasar achter de tralies, waar hij met soortgenoten in aanraking komt. De bewaker van de criminele beesten (Brian Cox) en vooral diens zoon (Tom Felton, Harry Potter) zijn niet bepaald lief voor hun gasten. Ceasar slaagt er al snel in de gorilla's, orang-oetangs en bonobo's om zijn lenige vingertje te winden. Scenaristen Rick Jaffa en Amanda Silver laten deze gevangenisoproer zien vanuit het perspectief van de mensaap, waardoor het verloop ervan opvallend natuurlijk en weloverwogen overkomt. Will heeft ondertussen nog steeds niet echt in de smiezen waar zijn voormalige huisdier toe in staat is. Een koekje van eigen deeg staat op stapel.

Pas als alle verhaallijntjes goed in de grondverf staan, pakt Wyatt uit met strak uitgevoerde actie, waarbij nog steeds de nodige rustpunten zijn ingebouwd. Het loopt allemaal uit op een finale confrontatie tussen mens en beest op de Golden Gate brug. Wyatt permitteert zich geen creatieve uitspattingen, maar bewijst hiermee zijn eerste blockbuster een grote dienst. Wat zijn team tekort komt in de dubieuze special effects, wordt gecompenseerd met een gebalanceerd script en vice versa. De liefdesescapades van Franco's personage (met Indiase beauty Freida Pinto) komen nog vrij terloops voorbij, maar de dementie van zijn vader is er een beetje met de haren bijgesleept. Rise of the Planet of the Apes is een krachtige start van wat zonder enige twijfel een nieuwe serie gaat worden. Het laatste shot schreeuwt namelijk sequel. Je kunt zelfs al bevroeden waar de militante apen de boel onveilig gaan maken.