Cirkus Columbia eindigde dit jaar net als het gelijkwaardige oorlogsdrama Incendies in de top vijf publieksfavorieten van het International Film Festival Rotterdam. Beide films hebben een dubbele verhaallijn, waarin familiedrama en het leven in oorlogstijd centraal staan. In Incendies wordt het verhaal van een moeder in het Midden Oosten parallel verteld aan dat van haar kinderen in het heden. De verhalen versterken elkaar en het is gemakkelijk om met de personages mee te leven. In Cirkus Columbia gebeurt echter alles tegelijkertijd. Hierdoor is het onvermijdelijk dat een van de verhaallijnen het onderspit delft. In dit geval is dat het familiedrama, dat minder interessant is dan het getoonde oorlogsgeweld.

Regisseur Danis Tanovic won een Oscar voor zijn oorlogsdrama No Man's Land, waarin hij ervoor koos om de ellende ten tijde van de Bosnische oorlog. Met Cirkus Columbia pakt hij het een stuk subtieler aan. Tanovic situeert zijn film in de tijd voordat de oorlog in het voormalige Joegoslavië uitbrak. Deze situatie valt samen met de gespannen familieverhoudingen die ontstaan zijn door politieke meningsverschillen.

Een land kan net als een familie uit elkaar vallen door een tegengestelde politieke voorkeur, wil Tanovic zeggen. Politiek en familie komen samen in de vorm van vader Divko, een fascist die naar Duitsland vertrok toen in zijn thuisland het communisme opkwam. Hij staat recht tegenover de nieuwe man van zijn ex-vrouw die in het communistische burgerleger zit. Divko heeft een zoon, Martin, die net als zijn stiefvader weinig met het fascisme heeft. Wanneer zijn vader terugkeert naar zijn geboortedorp botsen de drie mannen met elkaar.

Prachtige spanningsboog
Tanovic laat de disbalans in de familie zien aan de hand van een prachtige spanningsboog. De familie rommelt maar wat aan en vader Divko zet zichzelf voor schut, door niet zijn zoon maar kat Bonny te aanbidden. De situatie wordt langzaamaan steeds schrijnender, wanneer fascist Divko wordt achtervolgd door zijn verleden en hij als reactie hierop zijn familie begint te terroriseren.

Het verhaal van Cirkus Columbia blijft ondanks de spanningsboog toch rommelig. Dit komt doordat het oorlogsgeweld lange tijd symbolisch in de ruzies van de familie verwerkt zit. De regisseur plaatst een oorlog en een familiedrama op hetzelfde niveau en dat pakt ongunstig uit. Het familiedrama haalt het emotionele niveau van de dreiging van een oorlog niet. Daar is de sfeer te laconiek voor. Je leert het hoofd van de familie redelijk goed kennen, maar de rest van de gezinsleden niet.

En dat terwijl de film kan bouwen op degelijk bronmateriaal. Cirkus Columbia is gebaseerd op het gelijknamige boek van Ivica Djikic en vertoont gelijkenissen met het leven van de regisseur. Hij was net als Martin twintig jaar, aan de vooravond van de Bosnische oorlog. Aan de hand van zijn jeugdervaringen laat hij zien dat oorlog ondanks broeiende politieke conflicten, voor de burgers toch als een donderslag bij heldere hemel komt. Deze boodschap blijft dankzij het niet zo sterke familiedrama dan wel weer overeind.