"Als je 's goed opschieten wou; moest je voorover gaan lopen, net of je telkens víel, en dan maar met je armen zwaaien, heen en weer." Op deze wijze wordt in 'Kees de Jongen' de zogenaamde zwembadpas beschreven. Nu bestaat er tussen Kees de Jongen-fanaten één groot meningsverschil: hoe moet je in de zwembadpas de armen heen en weer zwaaien? Volgens de een moet je de armen stijf langs je lichaam houden en van voor naar achteren zwaaien. Volgens de ander moet je de armen ligt gebogen voor je lichaam langs, van links naar rechts zwaaien. De makers van 'Kees de Jongen' The Movie behoren duidelijk tot de laatste school. Wanneer Kees de kans krijgt, zie je 'm licht voorover gebogen, met de armen voor het lichaam zwaaiend door de Amsterdamse Jordaan lopen.

En die Jordaan ziet er schitterend authentiek uit. Alsof het daadwerkelijk 1895 is. Het ziet er tegelijkertijd knus en popperig, maar ook rauw en grauw uit. De kleuren lijken lichtelijk te zijn gebleekt, vooral om te contrasteren met de kleuren waarin Kees droomt: die zijn veel feller. Maar goed, een film mag er nog zo oogverblindend uit zien, daarmee ben je er nog niet. Wat meteen opvalt, is de vertelstem van Hans Kesting die de voice-over heeft ingesproken alsof hij voor een kleuterklasje zat voor te lezen. Bovendien blijft het een zwakte, zo'n voice-over die vertelt wat de hoofdpersoon voelt. Een film moet tonen en niet uitleggen. Het boek 'Kees de Jongen' heeft voor een groot deel z'n charme te danken aan de precisie waarmee Thijssen de gevoelswereld van Kees weet te beschrijven. Scenarioschrijvers Bob in 't Hout en Maarten Lebens hebben waarschijnlijk nogal moeite gehad om het boek naast zich neer te leggen, want Hans Kesting komt ons te pas en te onpas vertellen wat we zien of wat Kees voelt. De meest ontroerende scènes verliezen hun magie op het moment dat de vaderlijke stem van Kesting klinkt.

Kees wordt gespeeld door Ruud Feltkamp, die eerder Kruimeltje speelde. Kennelijk is Nederland dun bezaaid met jong talent. Het is natuurlijk ook niet mis om een hele film te moeten dragen als je nog maar 14 jaar bent. Je mag er misschien ook niet te veel van verwachten, maar toch is het jammer als de hoofdrol (net zoals in Kruimeltje, overigens) een beetje houterig en te nadrukkelijk 'gespeeld' overkomt. Maar ja, de wereld loopt nu eenmaal niet over van de Haley Joel Osments en de Olivier Tuiniers. Hannah Cheney, die Kees' vriendinnetje Rosa speelt, past veel beter bij haar rol. Hannah speelt Rosa echt als een (om met de woorden van Kees te spreken) Hoge Geest. Verder verdient vooral Theo Maassen nog even vermeld te worden. Op zeer ontroerende wijze geeft hij gestalte aan de aan tbc ten ondergaande vader van Kees.

Al met al mag 'Kees de Jongen' toch wel de moeite van het bekijken waard genoemd worden. Maar dat komt vooral door de herkenbaarheid van het personage Kees en door de tijdloosheid van een verhaal dat zich juist afspeelt in een tijd die lang vervlogen is. De zogenaamde Kees de Jongen-politie zal wel verheugd zijn dat de film trouw aan het boek is gebleven, in de zin van dat de belangrijkste scènes uit het boek in de film zijn terechtgekomen. Maar eigenlijk is het veel te braafjes gedaan. Bovendien lukt het regisseur André van Duren niet om de spanningsboog een beetje soepel te laten verlopen. Misschien komt dat doordat de fantasiesequenties in kleur en sfeer zo duidelijk contrasteren met de realistische scènes, zodat je constant uit het verhaal wordt gehaald.

Nu blijft de vraag wat bijvoorbeeld Mike van Diem van Kees de Jongen zou hebben gemaakt. Hij durfde het destijds met 'Karakter' wel aan om het boek van Bordewijk los te laten. En dat leverde een film op die op zichzelf kon staan. 'Kees de Jongen' kan dat ook wel, maar het volgt het boek te braafjes om er geen heimwee naar te krijgen.

Mark Joost Meijer