Winter's Bone

“Zware winterse kost”

Arjan Welles
Als de Amerikaanse prijzenregens aan het begin van het nieuwe jaar weer over de filmwereld worden uitgestort, gaat de aandacht meestal naar de grote producties, die met veel geld en de nieuwste technieken tot stand zijn gekomen. Daarnaast heb je de degelijke drama's van net zo degelijke regisseurs en met een solide cast. Maar vaak zijn de outsiders het interessantst. De Oscars hebben er altijd wel één die bedolven wordt onder de nominaties. Vorig jaar was dit zonder enige twijfel het tragische Precious van Lee Daniels, dat uiteindelijk twee gouden beeldjes mee naar huis mocht nemen. Voor de komende ronde zou Winter's Bone van Debra Granik wel eens met de eer kunnen gaan strijken, want de prijs van de Grand Jury op Sundance is al binnen.


Het is nog maar de tweede film van Granik, die zes jaar geleden haar speelfilmdebuut maakte. De liefhebbers van het betere white trash drama komen in ieder geval ruimschoots aan hun trekken. De wereld is verdorven en biedt weinig hoop, lijkt de boodschap ervan te zijn. Dan kun je maar beter zorgen dat je een beetje goed voor jezelf en je eigen behoeftes zorgt. Dat is althans de instelling van de meerderheid van de lokale bevolking. De relatief onbekende Jennifer Lawrence nam de rol van een meisje op zich dat wanhopig op zoek is naar haar criminele vader. Zij lijkt als enige wel verantwoordelijkheidsgevoel te hebben. Haar bestaan is uitzichtloos en daar hangt blijkbaar een rommelig huishouden aan vast. Maar je komt al vlot tot de conclusie dat iedereen in haar omgeving een zootje van maakt van hun woningen en levens. Winter's Bone biedt dan ook een eindeloze reeks bijfiguren met stinkende fleece truien en ongewassen haar.

Lawrence is een ware verademing. Ze speelt de zeventienjarige Ree Dolly, die haar gezin grotendeels zelf draaiende moet zien te houden. Haar moeder, die we nauwelijks te zien krijgen, is te ziek of misschien te depressief om een stap buiten de deur te zetten. Haar vader heeft het boevenpad betreden en gebruikte het krot waar zijn gezin in woont als borg om uit de bak te komen. De man is in geen velden of wegen te bekennen en Ree moet alles op alles zetten om haar vader te vinden, zodat hij bij zijn rechtszaak kan verschijnen. Ze struint de huizen af in de middle of nowhere van het Ozark-plateau, in het midden van de Verenigde Staten. Juist de mensen die Ree op weg kunnen helpen, vormen de grootste blokkades. Het is nog maar de vraag of ze het binnen een week gaat redden om uitzetting van haar familie te voorkomen.


Versmelting van genres
Winter's Bone is geen gemakkelijke kost en laat zich ongelooflijk lastig in een hokje stoppen. Het is een geslaagde versmelting van sociaal realistisch drama en misdaadthriller, waarbij deze disciplines elkaar beïnvloeden en weer versterken. Ree staat er praktisch helemaal alleen voor. Haar broertje en zusjes hebben geen donder aan hun moeder die zich onttrekt van al haar opvoedkundige verplichtingen. Ree heeft dan ook een opvallend volwassen levensinstelling ontwikkeld en het is juist deze eigenschap die haar verder zal helpen in het leven. De personen die Ree op haar zoektocht tegenkomt, onder wie een stel asociale familieleden, denken alleen maar aan zichzelf. Ree wordt echter niet gedreven door eigenbelang en deze karaktertrek verklaart het succes van haar overlevingsstrategie.

Het is razend knap hoe Granik het eenzijdige milieu toch diepte mee heeft weten te geven. Zo op het eerste gezicht lijken de buurtgenoten met wie Ree te maken krijgt onderling volstrekt inwisselbaar. Het is tuig van de richel, dat er niet voor schroomt om je op hardhandige wijze een lesje te leren als je je iets te nieuwsgierig opstelt. Granik zet haar stoere hoofdpersonage af tegen de boze buitenwereld en weet hiermee rake contrasten op te roepen. Ree's omstanders hebben gemeen dat ze stuk voor stuk tegenstanders zijn die compleet onvoorspelbaar handelen. Granik heeft daarbij bewust een stel onbekende koppen gecast. Sheryl Lee (Twin Peaks) zal waarschijnlijk voor velen de enige bekende naam zijn en ook zij komt maar in één scène voorbij.

Winter's Bone is bepaald geen vrolijke boel. Je moet al deze uitzichtloosheid wel kunnen trekken, maar de nuanceringen zorgen voor voldoende afwisseling en voorzichtige relativering. Regisseur Granik dweept geen moment met alle ellende die Daniel Woodrell in zijn meest gelijknamige bestseller heeft opgeschreven. Dit ijzersterke feel bad drama beklijft voortdurend en stemt tot nadenken. Het vraagt tevens om een flinke borrel na afloop.