Pina

“Magische momenten in Wuppertal”

Alexander Zwart
Hoewel Wim Wenders al decennia bevriend was met Pina Bausch, is hij niet de eerste grote regisseur die haar naar het witte doek brengt. Zo opende Pedro Almodóvar tien jaar geleden zijn vergaarbak aan lievelingsdingen Hable con ella bijvoorbeeld met Bausch' dansvoorstelling Cafe Müller. De Duitse dansdiva verscheen zelf op het podium. Haar knokige, lange gestalte spokend in nachtpon, de twee hoofdpersonen toekijkend vanuit de zaal. De meest macho van de twee, Marco, zelfs met tranen in zijn ogen.


Eenzelfde ervaring had Wenders de eerste keer dat hij een van haar dansvoorstellingen bijwoonde. Ongeremd huilen. Dat een ingestudeerde choreografie dat voor elkaar kon krijgen. De twee Duitse kunstenaars raakten bevriend en als vanzelf vloeide daar het idee uit voort om een keer samen te werken. Voordat ze daar toe kwamen, bleef de vraag alleen jarenlang: hoe? Hoe vang je bewegingen in de ruimte op een plat scherm? De (her)opleving van 3D-cinema bood antwoord. Bausch' onverwachte dood, twee dagen voor de opnames, gooide roet in het eten.

Dat Pina er alsnog is gekomen, is te danken aan haar dansgezelschap, een verzameling van jonge en oude dansers uit alle windstreken van de wereld. Het is dan wel geen samenwerking geworden, maar een eerbetoon. In de breedste zin van het woord. Uiteraard met veel dans, maar op een enkel moment ook archiefbeelden van de choreografe, veel woorden van lof van haar dansers en een gastrol voor industriestad Wuppertal, de stad waar haar dansgezelschap al sinds de jaren zeventig furore maakt.


Respectvol
Wenders past al deze ingrediënten met zo veel respect en gevoel voor gelijke verhouding toe, dat hij zichzelf er praktisch onzichtbaar mee maakt. De volle spotlight is gericht op Bausch' mix van dans, theater, kunst en muziek: een vrouw met een zwarte jas, roze pumps en rood krullende pruik rent radeloos heen en weer. Een man doet voor hoe je elkaar vast moet vasthouden, keer op keer. Een vrouw stapt de zwevende tram van Wuppertal in, als een Terminator in een jurkje.

Pina zit vol met zulke mooie beelden en grappige vondsten. Maar Wenders' respect reikt verder. Zijn voornemen om iedereen van het dansgezelschap een solo momentje te gunnen - niemand mocht ontbreken om een laatste eer te bewijzen! - betekent dat er op den duur een schematisch patroontje ontstaat van praatje-dansje, praatje-dansje, uiteindelijk resulterend in contextloos dansje op dansje op dansje. Dansen rond een nijlpaard, dansen met lappen vlees in balletschoenen, dansen tegen rotsen, in water, op aarde, rondlopend met een boom op je rug.

Dat de irritatie niet de overhand neemt, is naast de kracht van Bausch' werk grotendeels te danken aan de keuze voor 3D. De op iets andere doelgroep gerichte dansfilms Step Up 3D en StreetDance 3D waren Wenders dan wel voor, op het gebied van moderne dans is zijn dansregistratie/ documentaire een regelrechte pionier. Daarvoor leveren zelfs de beelden zonder dansers het bewijs: als in de allereerste beelden het gebouw van het Tanztheater dichterbij komt, is zelfs Wuppertal een sprookjestad. Vol belofte van wat komen gaat.