De Fke

“”

In 1996 kwam Steven de Jong's eerste film in de bioscopen. 'De Gouden Swipe' was in Friesland een doorslaand succes. De film draaide in bijna elk Fries dorps- en buurthuis en trok zo'n 40.000 bezoekers: een naar Nederlandse maatstaven bijzonder hoog aantal. In 1998 en 1999 zond de TROS de film op televisie uit. Ongeveer 1 miljoen kijkers werden bereikt en de film kreeg als waardering een 7.8. Mede hierdoor verschijnt De Jong's nieuwste film, 'De Fûke' onder hooggespannen verwachtingen.

Het verhaal speelt zich af ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. De oude palingvisser Jelle Hond (hij wordt zo genoemd omdat hij onafscheidelijk is van zijn hond) woont aan de rand van het Tjeukemeer. Hoewel hij een anarchistisch verleden heeft en twee onderduikers in zijn schuur schuilhoudt, bemoeit hij zich niet met de oorlog. Zijn zoon Germ is een stuk actiever en zit in het verzet. Als Germ bij een nachtelijke dropping door de Duitsers betrapt wordt probeert hij te onstnappen. Dit mislukt en er gebeurt iets vreselijks.

Jelle wordt opgepakt door de collabarerende politie en wordt naar het gemeentehuis overgebracht. Aldaar wordt hij in het bijzijn van een Duitse officier door de burgemeester ondervraagd. Een adjudant, die een persoonlijke haat jegens Jelles zoon koestert, legt daarbij diens strafblad bloot. De burgermeester wil dat hij de namen noemt van de verzetsleiders, maar Jelle laat zich niet intimideren en laat niets los.

Hij wordt vervolgens naar het hoofdkwartier van de 'Sicherheits Dienst' in Leeuwarden gebracht. Een in eerste instantie sympathieke Frieze rechercheur probeert hem er wederom van te overtuigen dat het beter is als hij een aantal namen noemt. Jelle houdt voet bij stuk, met als gevolg dat hij opgesloten wordt in een cel bij een koopman. Deze probeert hem in opdracht van de Duitsers uit te horen. Jelle doorziet dit, laat de koopman zijn uiterste best doen, maar zegt niets.

In een later verhoor met de rechercheur krijgt Jelle langzamerhand het vermoeden dat er iets ergs is gebeurd met zijn zoon. Hij wordt woest, grijpt de rechercheur bij zijn nek en wordt door een soldaat neer geslagen. Tegen de tijd dat hij bij bewustzijn komt, zit hij vastgebonden op een stoel in een doodstille ruimte. Hier krijgt hij de kans zijn leven te overdenken. Nadat hij tot de conclusie is gekomen dat hij zijn idealen niet heeft verwezenlijkt en dat hij daarin ook nooit meer zal slagen, neemt hij een drastisch besluit.

Met de mooie beelden van het Frieze landschap is 'De Fûke' net een bewegende ansichtkaart. De film is echter ook net zo vlak. Dat regisseur Steven de Jong een ruime ervaring heeft in de soap-wereld (hij heeft 225 afleveringen van 'Onderweg naar morgen' geregisseerd) blijkt uit de knullige manier waarop hij sleutelscènes benadrukt. Telkens als het woord 'zoon' in een verhoor ter sprake komt zoomed de Jong in op het gezicht van Jelle om zo de emotionele band tussen vader en zoon aan te geven.

Afgezien van de ietwat goedkope regiestijl ziet de film er visueel verre van goedkoop uit. Dat 'De Fûke' een budget van slechts zeven en een halve ton heeft is niet te zien. Aan de indrukwekkende sets, waarbij erorme aandacht aan historisch detail is besteed, zie je dat elke cent op het doek zit. Voor liefhebbers van Frieze, emotionele oorlogsdramas wordt 'De Fûke' hierdoor toch een aanrader.

Arend Andreae